Biyogaz sistemlerinden elde edilen fermente gübrenin tuz stresi altındaki rokanın çimlenmesine, fide gelişimine ve yaprak uçucu bileşenlerine etkisi

Bu çalışmada; tuz stresi (0 mM, 75 mM ve 150 mM) altında yetişen rokadaki (Eruca sativa L.) fizyolojik parametrelere ve uçucu bileşenlere sıvı fermente gübrenin (SFG) (%1, %5 ve %15) etkileri incelenmiştir. Deneme üç farklı aşamada üçer tekrarlı yapılmıştır. Bu aşamalardan ilk ikisinde; roka tohumları 1 saat SFG ön uygulamalarının ardından yedi gün boyunca petri (25'er tohum) ve torf+perlit karışımlı saksılarda (50'şer tohum) büyütülmüştür. Üçüncü aşamada ise roka fideleri 60 gün boyunca torf+perlit karışımlı saksılarda, ön uygulama yapılmaksızın direkt olarak fide toprağına SFG uygulanmasıyla büyütülmüştür. Ayrıca gruplara SFG ile kıyaslamak için torf+perlit+NPK (15% N, 15% P2O5, 15% K2O) içeren bir grup da eklenmiştir. Çalışma sonucunda; tuzluluğun petrideki fideciklerin (yedi günlük) çimlenme ve büyüme parametrelerinde %95'e kadar varan inhibisyona neden olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte SFG bu inhibisyonu yok edememiştir. Benzer şekilde yedi günün sonunda torf+perlit karışımlı saksılarda büyütülen roka fideciklerinin çıkış değerleri, tuz seviyesi artışına bağlı olarak yedinci günün sonunda hemen hemen tüm parametrelerde azalmıştır. SFG ön uygulaması ise yine strese bağlı inhibisyonu yok edememiştir. Yalnızca 75 mM'da %5 SFG ön uygulaması, aynı tuz seviyesinde, diğer ön uygulamalara kıyasla inhibisyon etkisini istatistiksel bakımdan anlamlı şekilde hafifletmiştir. Üçüncü aşama olan torf+perlit karışımlı saksılarda 60 gün boyunca büyütülen roka fidelerinde; bitki uzunluğu, bitki çapı, yaprak sayısı, bitki taze ağırlığı, bitki kuru ağırlığı, su içeriği ve yaprak alanı değerleri incelenmiştir. Tuza bağlı inhibisyon tüm parametrelerde önemli oranda olumsuz etkiler göstermiştir. Öncekilerin aksine SFG (%1 ve %5) ve NPK bu aşamada, tuz stresi bulunan/bulunmayan tüm gruplarda oldukça pozitif etkiler yapmış ve su içeriği hariç tüm parametrelerde tuz stresini ortadan kaldırmıştır. Uçucu bileşen sonuçlarında ise tüm gruplarda majör bileşen 4-methylthiobutyl isothiocyanate olmuş ve beklenenin aksine tuz stresine ya da gübre uygulamalarına bağlı önemli bir değişiklik gözlenmemiştir.