Biyoloji öğretmenlerinin bilimsel süreç ve araştırma becerilerini uygulayabilme durumlarının tespiti

Günümüzde bilimsel bilgiler her geçen gün artmaktadır. Bu bilgileri bireylerin yaşamlarında takip edebilmeleri imkânsız gibidir. Aynı zamanda ülkelerin birbirleri ile yarışabilmeleri için bu bilgilerin hızına yetişebilecek, problem çözebilen, soru sorabilen, çözüm üreten bireylere ihtiyacı vardır. Bu özelliklere sahip bireylerin yetişebilmesi için ülkeler eğitim politikalarını yenilemektedirler. Yapılan son değişikliklerle eğitim programlarında bilimsel araştırma ve bilimsel süreç becerileri büyük önem kazanmıştır. Ülkemizde 2004 yılında öncelikli olarak ilköğretim düzeyinde Fen ve Teknoloji programında değişiklik yapılmıştır. 2008-2009 öğretim yılından itibaren de Ortaöğretim Biyoloji Öğretim programında değişiklikler yapılmıştır. Bu yeni programda öne çıkan hususlardan biri az ve öz bilgidir. Bilginin ezberlenmesi ve hatırlanmasından ziyade bilgiye ulaşma, bilgiyi kullanma ile beceri ve anlayış geliştirilmesi vurgulanmaktadır. Programın uygulayıcıları olan öğretmenlerde belirlenen yeterlilikler ise üç başlık altında toplanmaktadır: Alan bilgisi, alan eğitim bilgisi ve biyoloji okuryazarlığı. Bilimsel süreç becerilerine ait kazanımlar biyoloji okuryazarlığı başlığı altında toplanmıştır. Yurt içinde ve yurt dışında öğrencilerin, öğretmen adaylarının ve öğretmenlerin bilimsel araştırma ve bilimsel süreç becerilerini (BAS) tespit etmeye yönelik çok sayıda araştırma yapılmıştır. Bunun yanında araştırmalarda bilimsel süreç becerilerini uygulayabilme durumları, çeşitli yöntemlerin bu becerilerin gelişmesine yönelik katkıları, programdaki yeri gibi birçok konu yer almıştır. Bu çalışmalara göre programın başarılı ya da başarısız olmasındaki en büyük pay öğretmenlere aittir. Öğretmenler bilimsel süreç becerilerini derslerinde ne kadar uygulayabilirlerse öğrencilerden istenilen sonucun başarılı olma olasılığı o kadar yüksek olduğu düşünülmektedir. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı bilimsel araştırma ve bilimsel süreç becerilerinin öğrencilere kazandırılmasında en büyük etkenlerden biri olan öğretmenlerin bu becerileri uygulayabilme durumlarının tespit edilmesidir. Ayrıca öğretmenlerin yaşları, cinsiyetleri, mesleki deneyim süreleri, hizmet içi eğitim alıp almadıklarına göre, mezun olunan okul tipi, formasyon eğitimi alma durumlarına göre değişiklik olup olmadığı tespit edilecektir. Araştırma tek aşamalı gerçekleşecektir. Bu araştırmada Yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Çalışma grubu İzmir ilinde çeşitli okullarda görev yapmakta olan 20 ortaöğretim biyoloji öğretmeni oluşturmaktadır. Öğretmenlerin çalışmaya katılımında ulaşılabilirlik ve gönüllülük esas alınmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme, öğretmenlerin bilimsel araştırma ve süreç becerilerini ortaya koyacak şekilde hazırlanmıştır. Veri toplama aracı olarak tarafımızdan geliştirilen 'Biyoloji Öğretmenlerinin Bilimsel Araştırma ve Bilimsel Süreç Becerilerini Uygulayabilme Durumlarının Tespiti Görüşme Formu' kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen verilere göre öğretmenlerin bilimsel araştırma ve bilimsel süreç becerilerini derslerde ne kadar uygulayabildiklerinin tespiti yapılmıştır. Bilimsel süreç becerilerini neden uyguladıklarını ve neden uygulayamadıklarının analizleri yapılmıştır. Genel olarak öğretmenlerin aynı nedenler ortaya koydukları görülmüştür. Çalışmanın bulgularına dayanarak öğretmenlerin bilimsel süreç ve araştırma becerileri hakkında yeterli bilgilendirme yapılması, lisans derslerinde öğretmen adaylarının bilimsel süreç ve araştırma becerilerini tanımalarının sağlanması ve öğretmenlerin bilimsel süreç ve araştırma becerilerine yönelik ortak sorunların giderilmesi önerilmektedir. Ayrıca bu tezden çıkacak sonuçlardan yola çıkarak bu konuda iyileştirmeler yapılabilir, öğretmen yeterlilikleri ya da bilimsel araştırma ve süreç becerileri konusunda yapılacak diğer çalışmaların temelini oluşturabilir. Anahtar Kelimeler: Bilimsel Araştırma ve Süreç Becerileri, Öğretmen yeterlilikleri, Ortaöğretim Biyoloji Programı, Ortaöğretim Biyoloji Öğretmenleri.