Biyolojik varyasyon verileriyle güçlendirilmiş hasta odaklı gerçek zamanlı kalite kontrol yönetimi

Tıbbi laboratuvarlarda kalite kontrolü sağlamak ve iyileştirmek, tıbbi biyokimya uzmanlarının temel hedeflerindendir. Bu süreçte, analizlerin başlangıcında uygulanan iç kalite kontrol ve daha geniş aralıklarla uygulanan dış kalite kontrol yöntemlerinin yanı sıra, gerçek zamanlı güvenlik sağlayacak ek bir sistemin varlığı önem kazanmaktadır. Bu çalışmada, Hasta Odaklı Gerçek Zamanlı Kalite Kontrol (HOGZKK) yöntemlerinin, izin verilen toplam hata seviyelerini tespit etme yeteneği değerlendirilmiştir. 01.01.2023 – 31.12.2023 tarihleri arasında analiz edilen biyokimya testlerinden elde edilen veriler incelenmiş; sigma seviyeleri ve günlük ortalama sonuç sayıları dikkate alınarak 23 farklı biyokimya testi (albumin, alkalen fosfataz (ALP), alanin aminotransferaz (ALT), aspartat aminotransferaz (AST), kan üre azotu (BUN), kalsiyum (Ca), klor (Cl), demir, fosfor, gamma glutamil transferaz (GGT), glukoz, yüksek dansiteli lipoprotein (HDL), potasyum (K), kreatinin, laktat dehidrogenaz (LDH), düşük dansiteli lipoprotein (LDL), magnezyum, sodyum (Na), total bilirubin, total kolesterol, total protein, trigliserit, ürik asit) seçilmiştir. Bu testlere farklı oranlarında bias simülasyonları uygulanmış, ardından ÜAHO (Üstel Ağırlıklı Hareketli Ortalama) ve HO (Hareketli Ortalama) yöntemleri kullanılarak güç fonksiyon analizi, bias simülasyon analizi ve Youden indeksi ile kıyaslanmıştır. Analiz sonucunda ÜAHO'nun genel anlamda HO'ya göre daha iyi performans gösterdiği saptanmıştır. Çalışma kapsamında, her test parametresi için en etkili yöntem ve alt parametreler belirlenmiş; cihaz bazlı ve ölçüm yöntemi bazlı karşılaştırma yapmayı sağlayan grafik sistemleri geliştirilmiştir. Rutin pratikte, iç kalite kontrol süreçlerine ek olarak HOGZKK yöntemlerinin test özelinde saptanan parametrelerle kullanımı ile cihaz bazlı ve ölçüm yöntemi bazlı karşılaştırma grafiklerinin yararlı olacağı sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Hasta odaklı gerçek zamanlı kalite kontrol, kalite kontrol, total izin verilen hata, üstel ağırlıklı hareketli ortalama, hareketli ortalama, güç fonksiyon analizi, bias simülasyon analizi, Youden indeksi.