Bizans-Selçuklu uc coğrafyasında egemenlik alanlarının değişimi: Ankara ve yakın çevresi örneği

Çalışmamızın ana hedefini, 1071 Malazgirt Savaşı sonrasında Anadolu'ya gelen Türk grupların hareketleri ve Bizans-Selçuklu uç coğrafyasında egemenlik alanlarının değişiminin, Ankara ve çevresi örneği üzerinden incelemek oluşturmuştur. Bu amaç doğrultusunda, 1071 sonrası Anadolu'da Türk hareketinin kademeli genişlemesini anlamak için merkezi hükümetin birleştirici güçlerinin yerini yarı bağımsız bölgesel güçlerin ve yerli unsurlar ile Türkler arasındaki koalisyonların aldığı mekanizma ve davranış kalıpları hem Bizans hem de Türk kaynakları üzerinden değerlendirilmiş ve tarihi olayların kapsamlı bir analizi yapılmıştır. Bu analiz, tarihsel olayların daha objektif bir şekilde anlaşılmasına katkı sağlamaktadır. Erken dönem araştırmalarında sıklıkla gözden kaçan veya yeterince tartışılmayan çelişkili durumlar tezimizin merkezinde yer almıştır. Özellikle Ankara'nın 1073 yılında Türkler tarafından alınması ve Danişmendname'de anlatılan fetihlerin farklı tarihsel anlatımları, tarih yazımında önemli çelişkiler yaratmaktadır. Tezimiz, bu çelişkileri ele alarak, tarihsel gerçekliğe daha yakın bir anlatım sunmaktadır. Bizans-Müslüman sınırı ve Türk akınları arasındaki süreç, Arap akınlarından Türk akınlarına kadar olan dört yüzyıllık hareketlilik, yayınlar ve tarihi veriler ışığında Ankara örneği üzerinden geniş kapsamlı bir tarihçeyle ele alınmıştır. Bölgesel metropol kentlerin Türkler tarafından alınmasıyla ilgili tarihsel bilgiler doğrultusunda Anadolu'daki sınır bölgesi sürekli değişen dinamikleriyle incelenmiştir. Ankara ve çevresinde 11-13. yüzyıla tarihlenen Bizans ve Türk yapıları ve yerleşimleri belirlenmeye çalışılmış ve bu yapılar üzerinden Ankara'nın Türk hâkimiyetine geçiş süreci analiz edilmiştir. Tezimizin kapsamında, Ankara çevresinde bulunan Türk/Türkmen grupların hareketleri, İmparatorluğun diğer Anadolu kentlerindeki durumuyla karşılaştırılmış ve bu bağlamda Bizans İmparatorluğunun geri çekilmesinin ardından kırsalda ortaya çıkan yeni sosyo-politik yapılar üzerine önerilerde bulunulmuştur.