Böbrek nakli alıcılarının donör özelliklerine göre algılanan kaygı düzeylerinin belirlenmesi

Amaç: Bu çalışma böbrek nakli alıcılarının donör özelliklerine göre algılanan kaygı düzeylerinin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı araştırma metodu yapılmıştır. Yöntem: Çalışma, Şubat- Temmuz 2019 tarihleri arasında Organ Nakli Polikliniği'nde çalışmaya katılmayı kabul eden 330 böbrek nakli alıcısıyla (261 canlı, 69 kadavra donör) gerçekleştirilmiştir. Veriler araştırmacılar tarafından literatüre dayalı olarak geliştirilen "Tanıtıcı Özellikler Formu" ve "Durumluk-Sürekli Kaygı Ölçeği (STAI)" ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirmesinde SPSS 23.0 paket programı kullanılmıştır. Bulgular: Canlı ve kadavra donör böbrek nakli alıcılarının durumluk kaygı düzeyinin hafif, sürekli kaygı düzeyinin ise orta derece olduğu ve aralarında bir fark olmadığı saptanmıştır (p>0.05). Her iki donör özelliğindeki böbrek nakli alıcılarından beslenme /sıvı alımı ile ilgili sorun yaşayanların sürekli kaygı puan ortalamasının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Durumluk kaygı ölçeği ile sürekli kaygı ölçeği arasında canlı donör (r=0.625, p<0.001) ve kadavra donör (r=0.654, p<0.001) böbrek nakli alıcılarının istatistiksel açıdan anlamlı, pozitif yönde ve orta düzeyde bir ilişki olduğu saptanmıştır. Canlı donör böbrek nakli alıcılarında geliri giderinden az olma (b=0.122, p=0.040), donörün erkek olması (b=0.137, p=0.017), ilaç uyum sorunu (b=0.135, p=0.024), uyku problemi (b=0.206, p=0.001) ve ruhsal problemi olma (b=0.168, p=0.014) durumunun sürekli kaygı puan ortalamasını bağımsız olarak pozitif yönde etkilediği belirlenmiştir. Kadavra donör böbrek nakli alıcılarında fiziksel sorunu olma (b=0.251, p=0.040) durumunun sürekli kaygı puan ortalamasını bağımsız olarak pozitif yönde etkilediği saptanmıştır. Sonuç: Bu çalışmada, her iki donör özelliğine göre böbrek nakli alıcılarının durumluk kaygı düzeyinin hafif, sürekli kaygı düzeyinin ise orta derecede olduğu saptandı. Böbrek nakli alıcılarının kaygı düzeyini azaltmak için nakilden önce başlayıp yaşam boyu devam eden bilgilendirme önerilmektedir.