Bölgesel inovasyon performansının karşılaştırmalı analizi: Türkiye örneği (2012-2019)

Bu tezin amacı, inovasyon coğrafyası literatüründe ele alınan stilize edilmiş faktörlerin Türkiye'deki yerel inovasyon performansına nasıl ışık tuttuğunu ortaya koymaktır. Türkiye'de il düzeyinde ve yıllık bazda veri toplanması şu anda sınırlıdır. Bu sınırlılık, il düzeyinde bölgesel inovasyon modeli oluşturmayı zorlu bir araştırma alanı haline getirmektedir. Bu amaca ulaşmak için öncelikle özgün bir bileşik inovasyon gösterge seti oluşturulmuştur. Veriler 2012-2019 dönemi boyunca yıl bazında temin edilebilmiştir. Böylece bu tez çalışması, Türkiye'nin illeri için Yerel İnovasyon Endeksini yerel düzeyde analiz ederek bu alandaki mevcut bilgi birikimine katkıda bulunmaktadır. Yapılan hesaplamalar faktör analizi, kümeleme analizi, çoklu regresyon analizi ve panel veri analizi sonuçlarına dayanmaktadır. Tez kapsamında 81 ilin, inovasyon performansını etkileyen kapasite faktörlerine göre 5 kümede ele alınabileceği açıklanmaktadır. Analiz bulguları, incelenen tüm yıllar için inovasyon kapasitesi göstergeleri ile inovasyon performansı arasında önemli ilişkiler ortaya koymaktadır. Çalışma ile Türkiye'de, yatırım ortamı ve sosyal sermaye faktörlerinin, inovasyon performansını pozitif yönlü ve istatistiki olarak anlamlı tahmin ettiği sonucuna varılmaktadır. Finansal destek ve çeşitlilik-uzmanlaşma faktörlerinin ise inovasyon performansını negatif yönlü ve istatistiki olarak anlamlı etkilediği görülmektedir. Beşerî sermaye faktörü, inovasyon performansını sekiz yıllık zaman etkisine bağlı olarak pozitif yönlü ve istatistiki olarak anlamlı açıklamaktadır. Çalışma bulguları illerin, gelecekteki inovasyon performansını etkileyen faktörleri belirlemesi açısından önemlidir. Yerel ölçekte karar alıcılara daha somut bir bakış açısı kazandırmaktadır. İl düzeyinde inovasyon performansını ve inovasyon kapasitesini anlamak, artan üretkenlik ve ekonomik büyüme ile sonuçlanacak etkili yerel uzmanlaşma stratejilerinin belirlenmesine yardımcı olacaktır.