Bölgesel kalkınma politikası aracı olarak yatırım teşvikleri

Bu tez çalışmasında, yatırım teşviklerinin Türkiye'de bölgesel kalkınma politikası aracı olarak etkinliği değerlendirilmiş; sistemin yapısı, uygulama sonuçları ve yerel düzeydeki yansımaları incelenmiştir. Araştırmanın temel amacı, devlet tarafından sunulan yatırım teşviklerinin bölgesel kalkınmayı sağlama noktasındaki işlevini analiz etmek ve yerel örnekler üzerinden sistemin güçlü ve zayıf yönlerini ortaya koymaktır. Tez kapsamında öncelikle bölgesel kalkınma teorileri, kamu müdahalesinin gerekçeleri ve yatırım teşviklerinin ulusal ve uluslararası düzeydeki uygulamaları literatür taramasıyla ele alınmıştır. Ardından Türkiye'nin 2012 yılında geçiş yaptığı yeni teşvik sistemi detaylandırılmış ve sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyine göre yapılan bölgeleme modeli analiz edilmiştir. Bu sistemin temel amacı, sermaye hareketlerini az gelişmiş bölgelere yönlendirerek bölgeler arası gelişmişlik farklarını azaltmaktır. Teşvik belgeli yatırımların sayısında özellikle 2012 sonrası artış gözlemlenmiş; bu yatırımların bölgesel istihdam ve üretime olumlu katkılar sağladığı görülmüştür. Tezde elde edilen bulgular doğrultusunda, yatırım teşviklerinin bölgesel kalkınma açısından önemli bir araç olduğu ancak etkinliğinin uygulama kalitesi, yerel kapasite ve sektörel hedefleme ile doğrudan ilişkili olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca politika önerileri çerçevesinde, yerel düzeye daha fazla yetki verilmesi, KOBİ'lere özel destek mekanizmalarının geliştirilmesi, yatırım sonrası performans değerlendirme sistemlerinin kurulması ve istihdam niteliğini önceleyen teşvik modellerinin benimsenmesi gerektiği ifade edilmiştir.