Bolu ilinde yetişen alıç (Crataegus spp.) genetik kaynaklarının fizikokimyasal ve moleküler karakterizasyonu

Yapılan bu araştırmada Bolu ilinde yetişen Crataegus tanacetifolia (Poir.) ve Crataegus monogyna Jacq. var. monogyna alıç türlerine ait genotiplerin pomolojik, biyokimyasal, moleküler karekterizasyonu yapılmıştır. Söz konusu çalışmada C. tanacetifolia türüne ait 12 genotip ve C. monogyna türüne ait 13 genotip belirlenmiştir. Pomolojik özelliklere bakıldığında genel olarak C. tanacetifolia türüne ait genotiplerin meyve ağırlığı, meyve eni, meyve boyu ve çekirdek ağırlığı değerlerinin C. monogyna türüne ait genotiplerden daha yüsek olduğu görülmüştür. Araştırmada, incelenen genotiplerin meyve ağırlığı en yükesk 14BL05 genotipinde 4.20 g ve en düşük 14BL07 genotipinde 0.29 g olarak tespit edilmiştir. SÇKM, pH ve asitlik oranlarına bakıldığında en yüksek değerler sırasıyla 14BL01 (% 32.00), 14BL25 (5.20) ve 14BL05 (% 3.90) genotiplerinde belirlenmiştir. Araştırmada ayrıca meyve renk değerleri (L, a, b, C, H), hacim, sap uzunluğu ve sap kalınlığı gibi pomolojik özelliklerde ortaya konulmuştur. Genotiplere ait meyvelerin organik asit içeriklerine bakıldığında hakim olan organik asidin sitrik asit olduğu, bunu malik asit ve süksinik asitin takip ettiği görülmüştür. Sitrik asit içeriği en yüsek 14BL09 genotipinde 26.745 g 100 g-1 ve en düşük 14BL15 genotipinde 3.711 g 100 g-1 olarak tespit edilmiştir. Organik asitlerin genel dağılımına bakıldığında askorbik asitin diğer asitlerden daha düşük olduğu ve ortalama değerlerin 2.681-9.621 mg 100 g-1 aralığında değiştiği saptanmıştır. Yapılan araştırmada genotiplerin fenolik bileşik içerikleri değerlendirildiğinde, genel olarak kateşin içeriğinin diğer fenoliklerden daha yüksek olduğu ve en düşük fenolik bileşiğin siringik asit olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada fenolik bileşik içeriği açısından ön plana çıkan kateşin, klorojenik, kaffeik ve rutin içeriğinin sırasıyla 4.140-51.393 mg 100 g-1, 2.254-42.361 mg 100 g-1, 0.624-4.407 mg 100 g-1 ve 1.241- 10.029 mg 100 g-1 aralığında değiştiği belirlenmiştir. Ayrıca alıç genotiplerinin moleküler karakterizasyonu iPBS retrotranspozon markörlei kullanılarak gerçekleştirlmiştir. Alıç bitkisinde ilk defa defa kullanılan markör sisteminin genotiplerin genetik farklılıklarını ortaya koymakta oldukça faydalı bilgiler sağladığı ve genotipleri tür bazında iki ana gruba ayırdığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, incelenen iki farklı alıç türüne ait 25 genotipin fiziksel ve biyokimyasal içerikler açısından alıç ıslah çalışmalarında değerlendirilmesi gereken önemli birer genetik kaynak oldukları tespit edilmiştir. Alıç, fenolik bileşikler, organik asitler, iPBS retrotranspozon, pomoloji