Bornova (İzmir) ilçesi'nde allerjik etkenliği yüksek polenlerin atmosferdeki dağılımlarının izlenmesi

Bu çalışmada İzmir yöresindeki bitkilerin tozlaşma zamanları ile, hava içerisindeki polenlerin tür ve mevsimsel değişimlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bornova (İzmir) ilçesi'nde gravimetrik yöntemle 1985 ve İzmir ili'nde 1998-1999 yıllarınında polinizasyon takvimi çıkarılmıştır. Ayrıca 1986 – 1989 yıllarında volumetrik yöntemle polinizasyon takvimi çıkarma çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bu tür çalışmalar süreklilik göstermesi gereken çalışmalardır. Ayrıca ilk iki çalışmada genel polen takviminin çıkarılması amaçlanmış ve ağırlıklı olarak cins ve familya düzeyinde tespitler yapılmıştır. Çalışmamızda, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Alerji Bilim Dalı'nda alerjik etkinliği belirlenmiş polenlere öncelik verilmiş ve tür düzeyinde teşhisler yapılmıştır. Polinizasyon olayı öncelikle iklim ve meteorolojik olaylarla yakından ilgilidir. Bu bağlamda sonuçlar iklim ve meteorolojik olaylarla korole edilmiştir. Alerji uzmanları ve literatür bilgisi polene bağlı alerjik rahatsızlıklarda sürekli bir artışın varlığını göstermektedir. Kent içi yeşil alan oluşturma çalışmları, tarımda ikinci, hatta üçüncü ürün alınımı. Sulu tarımın yaygınlaşması, egzotik bitkilerin daha yaygın kullanımı bunun başlıca nedenleri olarak görülmektedir. Bu durumun özellikle tür düzeyinde polenlerin tespitinin, her bir türe ait tozlaşma periyodunun saptanmasının polene bağlı alerjik hastalıkların tanısında önemi büyüktür. Çalışmamız öncelikle gravimetrik yöntemle gerçekleştirilmiştir. Ayrıca sonuçlar ''Lanzoni VPPS 2000'' marka polen yakalama aygıtı kullanılarak, volümetrik yöntemlede kontrol edilmiştir. Çalışmanın temelini gravimetrik yöntem oluşturduğu için Durham Aygıtı (Durham, 1946) kullanılmıştır. Yöntem uyarınca aygıtın kızağına, üzerine başlıca gliserin jelatin karışımından oluşan ''montaj metaryali'' sürülmüş lam yerleştirilmiş ve haftalık olarak değiştirilmiştir. Alınan lam, lamel kapatılıp mikroskobik incelemeye hazır hale getirilmiştir.(Gemici, 1987). Volumetrik yöntemde ise TÜBİTAK – 104 S 345 nolu ve '' İzmir kenti polinizasyon takvimi'' isimli projeden temin edilen ''Lanzoni VPPS 2000'' marka polen yakalama aygıtı kullanılmıştır. Polen tayinlerinde gerekli olan referans prepatları, İzmir ve çevresinde yayılış gösteren bitkilerden Wodehouse (1965) yöntemi ile hazırlanmıştır. Bu yöntem uyarınca; bitki örneklerinden alınan polenlerin üzerine reçine ve yağları eritmek amacıyla 2-3 damla % 96 lık alkol damlatılmıştır. Preperat alkol uçana kadar ısıtıcı üzerinde bekletilmiş ve bazik fuksin eklenmiş gliserin jelatinden polenlerin üzerine konularak erimesi sağlanılmıştır. Temiz bir iğne yardımı ile karıştırılarak polenlerin dağılması sağlanıldıktan sonra, üzerine lamel kapatılarak lam üzerine preperatın hangi bitkiye ait olduğu, nereden toplandığı, hangi tarihte hazırlandığını gösteren etiket yapıştırılmıştır. Çalışmamızda, B-3000 model binoküler ''prior'' marka araştırma mikroskobu kullanılmıştır. Polen sayım işlemleri için 10x oküler ve x10 apokromat objektif kullanılırken, tayin işlemlerinde 10x oküler, x40 ve x100 apokromat immersiyon objektifleri kullanılmıştır. Aralık 2015 HAKAN ERTEKİN