Boşnak halk kültüründe Türk tekke-tasavvuf geleneğinin izleri

?Boşnak Halk Kültüründe Türk Tekke-Tasavvuf Geleneğinin İzleri? konulu çalışma; 445 yıl Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliği altında kalan, fetih sonucu İslamlaşan ve ?Boşnak? olarak adlandırılan Balkan topluluğunun halk kültüründe; Türk dinî-tasavvufî geleneğin etkileri incelenmiştir. Boşnak halk kültüründeki dinî-tasavvufî geleneğin; tekkeleri, ilahileri, pratikleri, inançları, törenleri tahlil edilmiş ve bu unsurlarda Türk kültürünün izleri ele alınmıştır.Çalışmamızın temel amacı; Boşnak halk kültüründe Türk tekke-tasavvuf geleneğinin etkilerini ortaya koymaktır. Tespit edilen tören, pratik ve uygulamaların Türk tekke geleneği ile olan ilişkisi, benzerliği ve farklılıklarını belirlemek; tarihî süreç içerisinde Bosna-Hersek'te aktif olan tasavvuf akımları, bu akımların tekkeleri; günümüzde işlevselliğini sürdüren akımlar incelenerek söz konusu akımların halk kültürü üzerindeki yansımaları ortaya koymak; Boşnak halk kültüründeki tasavvufî-menkıbevî şahsiyetler ve onların etrafında gelişen uygulamalar tespit edilerek, bu tören ve şahsiyetlerin Türk tasavvuf geleneği ile ilişkisini ele almak; Boşnak Dinî-Tasavvufî Halk Edebiyatı şairleri ve onların şiirlerinin Türk Tekke Edebiyatı ve tekke şiiriyle benzerlikleri ifade etmek, tezimizin diğer önemli amaçlarıdır.Çalışmamızda, yazılı kaynaklar incelenmiş bunun yanında; saha araştırması(derleme) da yapılmıştır. Çalışmada, Halkbiliminin Fonksiyonel(İşlevsel) metodu kullanılmış, elde edilen veriler, bu metoda göre değerlendirilmiştir. Çalışmanın kaynaklarından birisi, Başbakanlık Osmanlı Arşiv Belgeleridir. Bu belgeler doğrultusunda, Osmanlı döneminde Bosna-Hersek'teki; tasavvuf akımları ele alınarak, akımların etkinlikleri incelenmiştir.Tezimizin coğrafî kapsamı, Bosna-Hersek Cumhuriyeti sınırları içerisindeki Boşnaklar ve bu coğrafyadaki dinî-tasavvufî geleneklerdir. Tezimizde, geçmişten günümüze Bosna-Hersek'teki tekke-tasavvuf geleneği incelenmiş; ilahiler, tören ve pratiklerde ise; günümüz Boşnak tekkeleri esas alınmıştır.Çalışmamızda, Türk tekke-tasavvuf geleneğinin Boşnak halk kültüründe derin izler bıraktığı tespit edilmiştir. Türk tekke-tasavvuf geleneğinin, Boşnak halk kültürüne etkisi, tarihsel zeminle sınırlı kalmamış; bu etki, günümüze kadar işlevselliğini sürdürmüştür. Boşnak halk kültürün temel figür ve törenlerinin, Türk dinî-tasavvufî geleneğinin tören ve şahsiyetleri olduğu görülmüştür. Tarihsel süreç içerisinde görülen Bektaşîlik, Halvetîlik ve Hamzavîliğin günümüzde, tekkelerin bulunmadığı ancak; Bektaşî ve Halvetî akımının izlerinin Boşnak tekkelerinde görüldüğü fark edilmiştir. Boşnakların, Türklerden İslam dininin öğreti ve pratiklerinin yanında; hayatın çeşitli alanları ile ilgili dinî-mistik, ?Tortulaşmış kültür kalıplarını? aldıkları tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Boşnak, Gelenek, Tekke-Tasavvuf, Türk Kültürü