Boswellia elongata reçinesi ekstraktlarının ratlarda oluşturulan kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) üzerine etkilerinin araştırılması

Giriş: Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), kronik inflamasyon, hava yolu yeniden yapılanması, oksidatif stres, immün disfonksiyon ve ekstrasellüler matriks yıkımı ile karakterize, ilerleyici ve geri dönüşümsüz bir solunum sistemi hastalığıdır. Güncel farmakolojik tedaviler semptom kontrolü sağlamakla birlikte, hastalığın yapısal ve moleküler düzeydeki progresyonunu tam olarak durduramamaktadır. Bu nedenle, antiinflamatuvar ve antioksidan özelliklere sahip doğal ürünlerin KOAH patofizyolojisi üzerindeki potansiyel terapötik etkilerinin araştırılması önem kazanmıştır. Oleo-gum reçine yapısına sahip Boswellia elongata, içerdiği biyolojik aktif bileşenler aracılığıyla inflamatuvar yanıtı ve doku hasarını modüle edebilecek doğal bir ajan olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, porcine pankreatik elastaz (PPE) ile indüklenen deneysel KOAH rat modelinde, Boswellia elongata reçinesinden elde edilen etanol ve metanol ekstraktlarının pulmoner inflamasyon, doku hasarı ve moleküler yeniden yapılanma süreçleri üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmada toplam 30 dişi Wistar Albino rat kullanılmıştır. Kontrol grubu dışında tüm gruplarda KOAH modeli, intratrakeal PPE uygulanarak oluşturulmuştur. Hayvanlar kontrol, sham (KOAH, tedavisiz), Boswellia elongata etanol ekstraktı ve Boswellia elongata metanol ekstraktı olmak üzere dört gruba ayrılmıştır. Tedavi gruplarına elastaz uygulamasını takiben 21 gün boyunca oral yolla ilgili ekstraktlar uygulanmıştır. Deney sonunda elde edilen kan ve akciğer doku örneklerinde; histopatolojik değerlendirmeler, CD3⁺, CD4⁺ ve CD8⁺ T lenfosit alt gruplarının flow sitometrik analizi, inflamatuvar sitokin düzeylerinin ELISA yöntemiyle ölçümü ve MMP-9, TIMP-1 ile F-aktin protein ekspresyonlarının Western blot analizi gerçekleştirilmiştir. İstatistiksel analizlerde uygun parametrik ve non-parametrik testler kullanılmış, p ≤ 0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: PPE ile oluşturulan KOAH modelinde sham grubunda, histopatolojik olarak interstisyel inflamasyon, lenfoid birikim ve amfizematöz değişikliklerin belirgin şekilde arttığı ve modelin başarıyla oluşturulduğu gösterilmiştir (p < 0,001). Aynı grupta kan gazı analizlerinde, kontrol grubuna kıyasla oksijenlenmenin bozulduğu ve asit–baz dengesinde anlamlı değişiklikler geliştiği saptanmıştır (p < 0,05). Boswellia elongata etanol ekstraktı uygulanan grupta, sham grubuna kıyasla özellikle interstisyel inflamasyon skorlarında anlamlı azalma izlenmiş (p < 0,05); metanol ekstraktı grubunda ise histopatolojik iyileşmenin daha sınırlı kaldığı belirlenmiştir. Sham grubunda artmış CD3⁺, CD4⁺ ve CD8⁺ T lenfosit oranlarının, ekstrakt uygulanan gruplarda anlamlı düzeyde baskılandığı gösterilmiştir (p < 0,05). Moleküler analizlerde sham grubunda artmış MMP-9/TIMP-1 oranının, ekstrakt uygulamalarıyla azalma eğilimi gösterdiği; sitoskeletal bütünlükle ilişkili F-aktin ekspresyonunun özellikle etanol ekstraktı grubunda daha iyi korunduğu saptanmıştır (p < 0,05). Sonuç: Bu çalışma, PPE ile indüklenen deneysel KOAH rat modelinde Boswellia elongata reçinesi ekstraktlarının, özellikle etanol ekstraktının; pulmoner inflamasyonu baskıladığını, immün hücre infiltrasyonunu modüle ettiğini ve ekstrasellüler matriks yıkımı ile ilişkili moleküler mekanizmalar üzerinde düzenleyici etki gösterdiğini ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, Boswellia elongata'nın KOAH patofizyolojisinde rol oynayan çoklu biyolojik süreçler üzerinde düzenleyici ve modülatör etkilere sahip olabileceğini göstermekte; bu doğal ajanın farklı doz, süre ve kombinasyon stratejileri ile ileri deneysel ve mekanistik çalışmalarda daha ayrıntılı olarak incelenmesi gerektiğini düşündürmektedir.