Bourdieu'nün perspektifinden reklamda yaratıcılık üzerine betimsel bir araştırma

İnsanlık tarihi boyunca toplumsal yaşamın şekillenmesinde etkili keskin dönüm noktaları genellikle geri dönülmesi söz konusu olmayan değişimleri de beraberinde getirmektedir. Değişimler sonucunda yeni yaşam biçimleri, yeni ekonomik uğraşlar, yeni yönetim sistemleri gibi kökeninde "yenilik" barındıran kavramlar ve alanlar ortaya çıkmaktadır ve bu yenilikler elbette yaratıcı düşünce ile başlamaktadır. Mevcudu değiştirmek/geliştirmek var olan durumdan daha işlevsel, daha estetik, daha anlamlı bir noktaya erişebilme niyetiyle, yani mevcudun eleştirisi ile başlamakta ve buna bağlı olarak yaratıcı düşünme biçimini gerektirmektedir. Yaratıcılığın toplumların daha iyi koşullara ulaşmasını sağlama hedefi için önemli bir unsur olduğu geniş kabul görmektedir. İlgili literatür incelendiğinde yaratıcılık konusunda ülkelerin sıralamaya dahil edildiği endeksler olduğu ve Türkiye'nin yaratıcılık endekslerinde alt sıralarda yer aldığı görülmektedir. Türkiye'nin yaratıcılık endekslerinde alt sıralarda yer alması bu tezin sorunsalının temelini oluşturmaktadır. Sektörel kategorilerden bağımsız olarak oluşturulan dünya yaratıcılık endeksleri, ülkelerin hangi alanlarda yaratıcılık düzeylerinin üst ya da alt seviyede olduğu bilgisini vermemektedir. Bu seviyelerin tespit edilebilmesi için pek çok alan için ayrı çalışmalar yapılması gerekmektedir. Bu bağlamda tez çalışmasında yaratıcılığın son derece önemli olduğu reklamcılık alanında nitel bir araştırma yürütülmüştür. Bu araştırmada Türkiye'de reklam alanında yaratıcılık konusunda mevcut durumu tespit edebilmek ve yaratıcılıkla ilişkili olabilecek faktörleri ortaya koyabilmek amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda yaratıcılık konusunda sektör perspektifinin anlaşılabilmesi amacıyla 8 reklam ajansı çalışanıyla yüz yüze derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Konunun eğitim perspektifinin anlaşılabilmesi için ise 9 reklam akademisyeniyle online ortamda derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Toplamda 17 görüşmeyle araştırma sonlandırılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular reklamda yaratıcılık konusunda bazı sorunlara işaret etmektedir. Ekonomik sorunlar, otosansür ve çalışma şartları gibi konular bu sorunlardan birkaçıdır. Dolayısıyla birbirinden bağımsız gibi görünen farklı konularda yaşanan erozyonlar reklamda yaratıcılık düzeyinin alt seviyelere inmesine neden olmaktadır. Bu araştırma özel olarak reklamda yaratıcılık konusunda ne tür sorunların yaşandığına ve yaratıcılığı etkileyen faktörlere odaklanırken, genel anlamda yaratıcı düşünceyi sekteye uğratan durumlara yönelik ipuçları sunmaktadır.