Bozkır kültüründe alkollü içecekler

Alkollü içecekler, Türk-Moğol toplumlarının inanç ve uygulamalarını gerçekleştirmelerinde önemli bir âmildir. Alkollü içeceklerin Türk-Moğol kültürlerindeki önemine karşın bozkır kültüründeki yeri ve önemi ile ilgili birkaç eser dışında derli toplu bir çalışma bulunmamaktadır. Bu nedenle "Bozkır Kültüründe Alkollü İçecekler" adlı tezimiz bu alana katkı sağlamak ve alkolün bozkır kültüründeki önemini ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır. Böylelikle hem bozkır çevresinde alkollü içecekler hakkında bilgi sahibi olunmuş hem de Türk-Moğol kültürlerinin alkolle ilgili inanç ve uygulamaları değerlendirilmiştir. Çalışmada Türk-Moğol toplumlarına ait destanlar, hikâyeler ve özellikle Çin, Arap, Fars, Grek, ve Rus kaynakları esas alınarak, Türk-Moğol toplumlarının kullandığı içkiler kültürel yapıları çerçevesinde incelenmiştir. Konuya ışık tutan kaynaklardan yararlanılarak Türk-Moğol toplumlarının ilk dönemleri ve sonrasındaki kültürel devamlılıklarının bütün yönlerinin ortaya konulabilmesi için bozkır toplumlarının sosyal, dinî, iktisadî, kültürel, idari ve askerî yapıları incelenmiştir. Alkol, sadece tarihi bilgilerle sınırlı kalmadığı için çalışmamız boyunca tarihi eserlerin yanı sıra arkeoloji, coğrafya, tıp, dil bilimleri gibi farklı bilim dalları ile ilgili çalışmalar da incelenmiştir. Çalışmamızda bizi en çok zorlayan husus bu farklı bilim dalları ile ilgili bilgilerin özümsenip tarihi bilgilerle harmanlanması ve teknik bilgilerin kolay anlaşılabilmesi için en basit şekilde aktarılması olmuştur. Çalışmanın Giriş kısmında alkollü içeceklerin tarihi kısaca özetlendikten sonra, bozkır hayatının alkollü içeceklerin oluşmasındaki etkisine değinilmiştir. Çeşitli kaynaklardan elde edilen bilgilere göre, çalışmamız altı bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölüm'de Türk-Moğol toplumlarının bozkır kültür çevresinde içki ile ilgili kullanmış oldukları aletler hakkında bilgiler aktarılmıştır. İkinci Bölüm'de tezimiz açısından önemli olan bozkır çevresinin hangi içkileri içtiği hakkında bilgiler verilmiştir. Araştırmamızın en kapsamlı bölümü olan Üçüncü Bölüm'de alkollü içeceklerin bozkır kültüründeki önemini ortaya koymak için Türk ve Moğol inancında yer edinmiş olan Gök Tanrı ve Şamanizm'in yanı sıra çeşitli bozkır gelenekleri ve ibadetlerinde alkollü içeceklerin rolü incelenmiştir. Bunu yaparken ilgili bilgiler tahlil edilmiş; ayin, kurban törenleri, ruhlara olan inanç, bahar ve güz şölenlerinde içkinin konumu ortaya konulmuştur. Dördüncü Bölüm'de toplumsal hayat içinde içkinin rol aldığı durumlar ve önemi ele alınmıştır. Beşinci Bölüm'de cihan hâkimiyeti ülküsü fikrini taşıyan bozkır imparatorluklarının alkollü içecekleri kullanım alanları ve çeşitli uygulamalarda içkinin mevcut durumu ile ilgili konular anlatılmıştır. Altıncı Bölüm'de ise içkinin sanatta, atasözlerinde, deyimlerinde ve ağıtlarında ve şiirlerinde kullanımı ortaya konulmuştur. Araştırmalarımız sonucunda elde edilen bilgilerin ağırlık noktası Üçüncü Bölüm olduğu için bu bölüm diğerlerine nazaran daha çok yer almıştır. Bu durum tamamen bilgilerin konularına göre dağılımından kaynaklanmaktadır. Ayrıca konu ile ilgili bilgi olduğu sürece bozkır kültürü verilmiş, fakat bilginin yetersiz olduğu durumlarda Sibirya toplumları üzerinden bilgiler elde edilmiştir. Bu nedenle çoğunlukla da Sibirya bölgesi ile ilgili bilgiler verilmiştir. Sonuç kısmında ise tüm bu bilgilerin genel bir değerlendirmesi yapılmıştır. Türk-Moğol kültürel yapılarının incelemesiyle alkollü içeceklerin yaşamın her alanında yer edindiği görülmüştür. Bu kadar yer edinmesinin arkasında yatan en önemli neden alkolü kutsal bularak olağanüstü güçler atfedilmesi olmuştur.