Eğitim sistemini emzirmek: Neoliberal ekonomik politikalar bağlamında ücretsiz kadın emeğinin ve okullarda gönüllü anne katılımının analizi

Bu çalışma Neoliberal dönüşüm sürecinde annelerin okul sistemi içindeki rolünü kadınlar açısından özgünlüğü olan ev içi emek, bakım emeği ve gönüllü emek kavramları ile ele almayı amaçlamaktadır. Bu açıdan annelerin okul içerideki varlıkları ücretsiz emek süreçleri açısından incelenecek, bu emeğin kendine özgü özellikleri ile kadınların patriyarkal açıdan tanımlanan rollerinin birbiriyle nasıl bir etkileşim içerisine girdiği analiz edilecek ve bu araçları okuldaki iktidar pozisyonlarına erişmek için hangi stratejilerle kullandıklarına bakılacaktır. Mesele iktidar ve cinsiyeti güçlendirme kavramları çerçevesinde okul içerisinde kadınların bunlara erişmek için uyguladıkları stratejiler etrafında tartışılacaktır. Araştırma kadınların okul ortamı içerisinde cins ve sınıf eşitsizliklerini pratikleri ve tutumları ile nasıl yeniden ürettiklerini ortaya koymaya çalışmaktadır. Bu açıdan annelerin katılım sürecindeki tutum farklılıkları ve okul içindeki uygulamaları ile ortaya çıkan gerilimler incelenmiştir. Araştırmacı okul ortamındaki etkinlik ve ilişkilerin niteliğini sergileyerek bu yolla cins eşitsizliğinin yeniden üretimine ve sınıf farklılıklarından kaynaklanan dışlanmaya odaklanmıştır. Son olarak, bulgulardan yola çıkarak sınıf çelişkilerinin bulunduğu bir ortamda kadınların dayanışma ve cins güçlenmesini sağlayacak alternatiflere ışık tutmaya yönelik bazı niteliklere değinilecektir. Nitel bir çalışma yoluyla gözlem ve mülakat bulgularından oluşan saha verileri ve analizlerden elde edilen sonuçlar eğitimden kamu kaynaklarının çekilmesine neden olan Neoliberal politikalar sonucunda okulların kendi kaynaklarını yaratmak zorunda bırakılması ve 'ebeveyn katılımı' söylemi ile annelerin okulda aktif çalışmaya ve okulu bir şekilde 'işletmeye' başladıklarını göstermektedir. Annelerin okula nüfuz etmesiyle birlikte kendilerini okul sistemi içerisinde Okul Aile Birliği (OAB) gibi iktidar pozisyonlarında konumlandırmaya başladıkları görülmektedir. OAB'ye giden yol temel olarak devletin okuldan kıstığı kaynakları kendi ücretsiz emekleri ile ikame etme işi olan Sınıf Anneliği yoluyla sosyal sermaye biriktirmekten geçmektedir. Ancak bu iktidar pozisyonları için yapılan iktidar mücadelesi okul sistemi içerisinde bir aktör haline gelen anneler arasındaki sınıfsal farkları da ortaya çıkarmaktadır. Orta sınıf annelerin görece daha fazla ekonomik ve kültürel sermayeye sahip olmaları onların okul sistemi içerisindeki iktidar pozisyonlarını çok kolaylıkla elde etmelerini sağlarken alt sınıftan olan anneler ekonomik ve kültürel sermayeden yoksunlukları oranında okulda söz ve nüfuz sahibi olmaktan uzaklaşmaktadırlar. Anne katılımı neoliberal sistem içinde patriyarkal bir öze sahiptir ve anneler açısından iktidar ancak patriyarkal kurallar içerisinde hareket edildiği sürece mümkün olmaktadır. Bu nedenle böylesi bir sosyal ortamda orta sınıf annelerin 'iktidar/güç kazanımı' pratiği feminist söylemdeki 'cins güçlendirmesi' söylemi ile tezat oluşturmaktadır, çünkü orta sınıf anneler tarafından elde edilen iktidar gücü alt sınıf annelerin güç ve söz hakkı açısından daha da yoksunlaşmalarına neden olmaktadır. Araştırma verilerinin analizleri bu durumu açıklamamıza yardımcı olacak ve gerçek bir cins güçlenmesini sağlamamız için yol gösterebilecek "Sosyal ağ blokajı', 'el konmuş sosyal sermaye', 'katalizör sermaye' ve 'brestokrasi' gibi bazı kavramların ortaya çıkmasını sağlamıştır.