Bristol ve LATCH Emzirme Değerlendirme Ölçeklerinin karşılaştırılması

ÖZET Bristol ve LATCH Emzirme Değerlendirme Ölçeklerinin Karşılaştırılması, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Tıpta Uzmanlık Tezi Anne sütü, bebeklerin büyüme ve gelişimi için temel besin kaynağıdır. Emzirme başarısını değerlendirmek, desteğe ihtiyaç duyan anneleri belirlemek ve emzirme oranlarını artırmak için objektif ölçüm araçlarına ihtiyaç vardır. Bristol Emzirme Değerlendirme Ölçeği (BEDÖ) ve LATCH ölçekleri bu amaçla yaygın kullanılmaktadır. Çalışmamız Eylül 2024 ile Mart 2025 tarihleri arasında Alaaddin Keykubat Üniversitesi Tıp Fakültesi Alanya Eğitim Araştırma Hastanesi'nde miadında doğum yapan sağlıklı 157 anne ve bebeğin katılımı ile prospektif ve kesitsel şekilde yürütülmüştür. Katılımcılara doğum sonrası ilk 24 saatte ve taburculuk sonrası ilk hafta poliklinik başvurusu sırasında BEDÖ ve LATCH ölçekleri uygulanmıştır. Bebeklerin beslenme durumu 14. ve 40. günlerde telefonla takip edilmiştir. Annelerin yaş ortalaması 29,02 ± 6,29 yıl (min:18, maks:45) olup, %58,0'ı (n=91) emzirme eğitimi almıştır. Planlanan emzirme süresi 21,70 ± 5,37 ay (min:2, maks:48), planlanan yalnızca anne sütü ile beslenme süresi ise 6,80 ± 3,56 ay (min:2, maks:24) olarak bildirildi. Emzirme skorları, ilk 24 saatte BEDÖ için 6,37 ± 1,92 ve LATCH için 8,03 ± 1,79 iken; ilk haftada BEDÖ için 7,48 ± 1,10 ve LATCH için 9,10 ± 1,33 olarak bulundu. Her iki ölçekte de 7. gün skorlarının ilk gün skorlarına göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptandı (p<0,001). Yalnızca anne sütü ile beslenme oranı, ilk 24 saatte %83,4 (n=132) iken; 7. günde %68,8 (n=108), 14. günde %71,9 (n=113) ve 40. günde %68,8 (n=108) olarak saptandı. Korelasyon analizlerinde ilk 24 saat ve ilk hafta BEDÖ ve LATCH skorları arasında güçlü pozitif korelasyon (r=0,783, r=0,719, p<0,001) olduğu görüldü. Lojistik regresyon analizinde; ilk 24 saatte sadece anne sütü ile beslenme olasılığını anne yaşındaki bir yıllık artışın %13,5 azalttığı (OR:0,865, p=0,010); LATCH skorundaki bir puanlık artışın ise 2,8 kat artırdığı (OR:2,783, p<0,001) saptandı. Postnatal 40. Günde sadece anne sütü ile beslenme olasılığını annede sağlık sorunu olmamasının 4,6 kat (OR:4,606, p=0,007), çekirdek ailede yaşamanın 23 kat (OR:22,985, p=0,002); ilk 24 saat LATCH skorundaki bir puanlık artışın 1,6 kat (OR:1,619, p=0,001), ilk hafta BEDÖ skorundaki bir puanlık artışın 1,8 kat (OR:1,782, p=0,018) artırdığı, annenin emzirme eğitimi almamış olmasının ise aynı olasılığı %93,5 azalttığı (OR:0,065, p=0,004) saptandı. ROC analizi sonuçlarında ise postnatal 40. günde sadece AS ile beslenmeyi öngörmede ilk 24 saat BEDÖ≥6, LATCH≥7; ilk hafta BEDÖ≥7, LATCH≥8 olarak birlikte değerlendirildiğinde bu kesim değerleri anlamlı bulundu. [AUC=0,695 (%95 GA:0,602-0,789; p<0,001) (sensitivite: %88, Spesifite: %47)] Klinik sonuçlarda ise sadece anne sütü ile beslenen bebeklerin doğum ağırlığını 6,44 ± 2,17 günde, formül mama kullanan bebeklerin ise 7,98 ± 2,91 günde (p<0,001) yakaladığı, sadece anne sütü ile beslenenlerde yenidoğan yoğun bakım yatış oranının anlamlı düzeyde düşük olduğu görüldü (p=0,020). BEDÖ ve LATCH ölçekleri emzirme başarısının erken dönem değerlendirilmesinde ve uzun dönem emzirme devamlılığının öngörülmesinde güvenilir ve birbirinin alternatifi olarak kullanılabilecek araçlardır. Emzirme eğitimi, aile yapısı ve erken dönem emzirme skorları, 40. günde sadece anne sütü ile beslenmenin en güçlü belirleyicileri olarak saptanmıştır. Bu çalışmanın sonuçları risk altındaki anne ve bebeklerin erken tanınması ve desteklenmesi için objektif değerlendirme araçlarının önemini vurgulamaktadır. Anahtar Kelimeler: Anne sütü, emzirme, LATCH, Bristol Emzirme Değerlendirme Ölçeği.