Bruksizm hastalarında mandibular kemik kalitesi ve koronoid proses uzunluğunun konik ışınlı bilgisayarlı tomografi ile değerlendirilmesi

Amaç: Bruksizm, dişlerin sıkılması veya gıcırdatılması ve/veya çenenin kenetlenmesi veya itilmesi ile karakterize edilen tekrarlayan çene kası aktivitesidir. Fizyolojik sınırları aşan kuvvetler, dişler, çiğneme kasları, mandibular kemik ve temporomandibular eklemde yapısal değişikliklere yol açmaktadır. Bu çalışmada, bruksizme bağlı artan çiğneme kası aktivitelerinin, mandibular kemikte özellikle kas ataçmanlarının tutunduğu bölgeler ile doğrudan stres altında kalan bölgelerde neden olabileceği muhtemel kemik yoğunluğu değişimlerini saptamak ve temporal kasın hiperaktivitesine bağlı olarak koronoid proseste meydana gelebilecek olası değişimleri değerlendirmek amaçlanmıştır. Yöntem: Ağustos 2024 – Şubat 2025 arasında Akdeniz Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'ne diş sıkma şikâyeti ile başvuran ve klinik değerlendirme ile bruksizm tanısı konan 50 sağlıklı birey ile, farklı nedenlerle (gömülü diş, implant, kist vs) CBCT görüntüsü alınan 50 sağlıklı birey çalışmaya dâhil edilmiştir. Tüm olguların CBCT görüntüleri üzerinden densite analizi ve morfolojik ölçümler yapılmış, gruplar Bağımsız Örneklem T-Testi ile karşılaştırılmıştır. Bulgular: Densite analizleri sonucunda, bruksizmli grupta mandibular birinci molar dişin apikal bölgesinde, medial pterygoid ve masseter kasının angulus mandibulaya tutundukları alanlarda, koronoid proseste ve artiküler eminenste kemik yoğunluğunun arttığı; buna karşın kondilde anlamlı bir farklılık saptanmadığı belirlenmiştir. Uzunluk ölçümleri sonucunda bruksizmli hasta grubunda kondil uzunluğu, koronoid proses uzunluğu, koronoid/kondil oranı ve koronoid prosesin anteroposterior genişliğinde istatistiksel olarak anlamlı artışlar tespit edilmiştir. Ayrıca, zigomatik arkın üst kenarı ile koronoid prosesin tepe noktası arasındaki dikey mesafenin bruksizmli hastalarda kontrol grubuna kıyasla daha kısa olduğu bulunmuştur. Buna karşın, ramus uzunluğu, koronoid proses ile zigomatik arkın iç yüzeyi arasındaki yatay mesafe ve koronoid prosesin mediolateral genişliği açısından çalışma grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmemiştir. Sonuç: Bruksizm yalnızca fonksiyonel bir problem olmayıp, mandibular kemik yapılar üzerinde önemli morfolojik değişikliklere yol açabilen bir alışkanlıktır. Bu nedenle bruksizmin erken dönemde tanınması ve uygun tedavi yaklaşımlarının uygulanması, ilerleyici kemik değişimlerinin önlenmesi açısından kritik öneme sahiptir. Anahtar Kelimeler: bruksizm, koronoid, kondil