Bryum capillare hedw., Sphagnum palustre L. ve thamnobryum alopecurum (Hedw.) gangulee'nin doku kültürü yöntemleriyle çoğaltılması, biyolojik aktivite ve fenolik içeriklerinin tesbiti

Bu çalışmada Bryum capillare Hedw., Sphagnum palustre L. ve Thamnobryum alopecurum (Hedw.) Gangulee türlerinin in vitro doku kültürü, antioksidan aktivitesi, total fenol içeriği ve 12 fenolik bileşik standardı kullanılarak HPLC-UV analiziyle kantitatif miktar tayininin yapılması amaçlandı. B. capillare ve T. alopecurum türlerinin olgun kapsüllerinin sporları ve gametofitin uç sürgünleri kullanılarak, S. palustre'nin ise sporofit evresine rastlanmadığından yalnızca gametofitin kapitulum kısımları kullanılarak in vitro kültürleri yapıldı. 8 farklı modifiye MS (Murashige and Skoog, 1962) besin ortamına (farklı konsantrasyonlarda bitki büyüme düzenleyicileri ve/veya şeker eklenerek) ekimi yapılan bu üç türün in vitro doku kültürü ile rejenerasyonları başarıyla sağlandı. B. capillare spor kültürü ve gametofit kültüründe en iyi büyüme gösteren ortam MS3 (30 g/l sakkaroz, 0,5 mg/l kinetin, 0,5 mg/l 2,4 D)'tür. S. palustre gametofit kültüründe en iyi büyümenin görüldüğü ortam MS1 (şekersiz, bitki büyüme düzenleyicisiz)'dir.T. alopecurum spor kültüründe en iyi büyümenin gerçekleştiği ortam MS3(30 g/l sakkaroz, 0,5 mg/l kinetin, 0,5 mg/l 2,4 D) iken gametofit kültüründe bu MS1 (bitki büyüme düzenleyicisiz ve şekersiz)'dir. Üç türün doğadan toplanan taze örneklerinin antioksidan aktivitesi, DPPH (2,2 difenil 1, pikril hidrazil) serbest radikali giderim aktivitesi metoduyla, total fenol miktarı ise Folin-Ciocaltaeu metoduyla yapılmıştır. BHT (Butil Hidroksi Toluen), BHA (Bütilhidroksianisol) ve askorbik asit ile bu üç türün antioksidan aktivitesi karşılaştırıldığında en yüksek DPPH serbest radikali giderme etkisi %85 civarında B. capillare'de görüldü. Total fenol içeriği bakımından gallik asit eşdeğerine göre en yüksek B. capillare ekstraktının ortalama 0,034±0,004 mg/g, S. palustre 0,032±0,004 mg/g ve T. alopecurum ise 0,0065±0,0015 mg/g içeriğe sahip olduğu saptanmıştır. Üç türün doğadan Kasım ve Mayıs (2012) aylarında toplanmış taze örnekleri, farklı tarihlerde toplanmış B. capillare ve T. alopecurum herbaryum örnekleri ile in vitro doku kültürü ile üretilen örnekler arasında 12 farklı fenolik bileşiğin (gallik asit, kafeik asit, p-kumarik asit, taksifolin, rosmarinik asit, kaempferol, genistein, quercetin, biokanin A, daidzein, formononetin, şikimik asit) HPLC-UV ile kantitatif tayinleri yapıldı. Türler arasında 12 farklı bileşikte en yüksek miktarı veren tür B. capillare oldu. B. capillare spor kültüründe en yüksek miktarda MS4 ortamında şikimik asit 261,65±21,84 mg/g, gametofit kültüründe en yüksek miktarda MS6 ortamında şikimik asit 220,4±17,3 mg/g, herbaryum örneklerinde ise en yüksek miktarda 9. ayda toplanan ekstraklarında gallik asit 1,20±0,4 mg/g.S. palustre gametofit, T. alopecurum spor ve gametofit kültürlerinde en yüksek miktarda şikimik asit sırasıyla MS4 251,88±88,3 mg/g, MS8 120,92±41,4 mg/g, MS1 118,6±47,7 mg/g ortamlarında saptanmıştır. Ancak herbaryum örneklerinde ise en yüksek miktarda 4. ayda toplanan ekstraklarında şikimik asit 3,52±1,84 mg/g olarak belirlendi. Elde edilen sonuçlara göre bu üç tür, etkin bir şekilde in vitro kültür ortamlarında üretildi veayrıca fenolik bileşikler yönünden zengin ve dikkate değer antioksidan aktiviteye de sahip oldukları saptandı.