BT grafilerde kraniyumun antropolojik ölçümlerinden cinsiyet belirlenmesi

Amaç: Antropometrik teknik yüz yılı aşkın bir süredir kimliklendirmede adli antropologlar tarafından kullanılmaktadır. Ne yazık ki kitlesel felaketlerdeki artış bazı mağdurların kimliğinin araştırılmasındaki sorunları da beraberinde getirmiştir. Bütünlüğü olmayan cesetlerdeki tanımlanması gereken çeşitli vücut parçalarının bulma olasılığı artırmakta buda özellikle pelvisin mevcut olmadığı durumlarda kafatasını cinsiyeti tahmin etmek için alternatif bir hale getirmektedir. Çalışmanın amacı, Türk toplumunda kraniyumu oluşturan anatomik oluşumlara ait antropolojik ölçümlerin, cinsiyet tespitinde kullanılabilir olduğunu ortaya koymak, cinsiyet tespitinin hangi oranda gerçekleştirilebildiğini saptamak ve toplumumuza uygun formüller oluşturmaktır. Ayrıca elde dilecek formüllerin birçok parametrenin kullanılması ile etkinliğinin artıp artmayacağını saptamak, bunlardan hangilerinin kullanımının cinsiyet tespitinde en başarılı olduğunu ortaya koymaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda, ölçümler son üç yılda (2022-2024) İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyoloji Anabilim Dalı arşivinde kayıtlı bulunan 232 kadın ve 269 erkek olmak üzere toplam 501 kraniyum BT görüntüleri üzerinde yapıldı. Bimalar genişlik, bizigomaksiller genişlik, orbital genişlik, orbital yükseklik, biorbital genişlik, zygoorbitale genişlik, interorbital genişlik, foramen magnum sagittal çapı, foramen fagnum transverse çapı, foramen magnum çevresi, foramen magnum alanı, maksimum kraniyal uzunluk, mandibula bregma mesafesi, bizygomatic genişlik, bregma-interzigomatik mesafe, interzigomatik mesafe, bicondylar genişlik, bigonial genişlik, maksimum ramus yüksekliği, mandibular uzunluk, mandibular açı ve ramus derinliği SECTRA IDS7 programı kullanılarak ölçülmüştür. Veriler SPSS 26.00 programında analiz edilmiştir. Bulgular: Cinsiyet tespiti analizinde kraniyuma ait BT görüntüler üzerinde yapılan 23 parametreye ait ölçümler istatistiki olarak anlamlı bulundu. Bir parametre kullanılarak en yüksek doğrulukla bizigomaksiller genişlik ölçümünden (%79.2 kadın, %78.9 erkek) cinsiyet tespiti elde edilmiş olup ileri regresyon yöntemiyle toplam 6 ayrı adım uygulanmış, bunlardan en yüksek oranda cinsiyet tayini toplam 4 (DKB, FMC, GNVL, BigB) parametre kullanılarak %90.3 kadın, %84.2 erkek cinsiyeti en isabetli doğrulukla elde edilmiştir. Sonuç: Kraniyuma ait BT görüntüler üzerinde yapılan ölçümlerden elde edilen formül ve modellerle; en yüksek oranda cinsiyet tayini toplam 4 (DKB, FMC, GNVL, BigB) parametre kullanılarak %90.3 kadın, %84.2 erkek cinsiyeti en isabetli doğrulukla elde edilmiştir. Cinsiyet tespitinde her zaman çok sayıda nokta kullanmak yerine doğruluk oranları en yüksek olan antropometrik nokta veya noktaların esas alındığı istatistiksel olarak gösterilmiş doğru formüllerin kullanılması daha doğru sonuç verecektir. Anahtar Kelimeler: Kraniyum kemikleri, Radyoloji, Antropometri, Cinsiyet