Buhara Yahud Maveraünnehr Tarihi "Özbek Türkçesi" (transkripsiyon-dil özellikleri-sözlük)

Eser önce Stuttgart'ta 1872 yılında Almanca Geschichte Bocharas olarak yazıldı. Asıl adı Hermann Wamberger diye bilinen ve Arapça ve Farsçanın yanında Eski Uygur Türkçesi, Çağatay Türkçesi ve Osmanlı Türkçesini de iyi bilen Macar asıllı şarkiyatçı Yahudi bir ailenin oğlu olan Türkolog Ármin Vámbéry'nin (1832-1913) 1863'te İstanbuldan ayrılıp Tahran üzerinden Buhara civarına gittiği dönemde Ugor dili olarak gördüğü ve Özbek Türkçesi Karluk doğu diyalektiğiyle yazdığı "Buhara Yahud Maveraünnehr Tarihi" adlı seyahatname türündeki Kiril harfli eseri önce diyakritik işaretli Türk Latin alfabesiyle transkribe edildi. Çevriyazı ile oluşturulan yeni korpus sekronik olarak Karluk grubu Özbek Türkçesinden Oğuz grubu güney-batı Türkçesi olan Türkiye Türkçesine tam metin olarak aktarıldı. Yukarıda adı geçen eserin korpusu üzerinden elde edilen verilere göre "dil özellikleri" irdelendi. Bu gramer bölümünden önce Özbekler, Özbek adı ve Özbek Türkçesi hakkında bilgi verildi. Dil bilgisi bölümünden ve sonuç kısmından sonra da eserin içinde geçen kelimelerin alfabetik sıralı sözlüğü yer alır. Bibliyografik künyeleri verilen kaynakçadan sonra en arkaya "Türk Dünyası Haritası" eklendi. Bu tez 1993 yılında T.C. Devleti adına resmî olarak Nevai vilayetine ilk giden öğretmenlerden T.C. MEB Özbek-Türk Anadolu Lisesi olarak kurucu idareci görevimi yaparken yaşayarak öğrendiğim Özbek Türkçesi bilgimle yazıldı. Anahtar kelimeler: Özbek, Türk, Karluk, Lehçe, Türkistan