Buji ile ateşlemeli bir motorun sıkıştırma oranının değişken hale dönüştürülmesi ve performansa etkisinin araştırılması

BUJİ İLE ATEŞLEMELİ BİR MOTORUN SIKIŞTIRMA ORANININ DEĞİŞKEN HALE DÖNÜŞTÜRÜLMESİ VE PERFORMANSA ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI (Doktora Tezi) M. Bahattin ÇELİK GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Şubat 1999 ÖZET Benzin motorlu taşıtlarda yakıt ekonomisini iyileştirme çalışmaları her geçen gün önem kazanmaktadır. Otomobillerin kullanım ömürlerinin büyük bir kısmı şehir içi trafiğinde geçtiğinden şehir içi çalışmasında yakıt ekonomisini iyileştirme çalışmaları yoğunlaşmıştır. Şehir içi seyir çevriminde, motor daha çok kısmi yüklerde çalışmaktadır. Kısmi yüklerde volümetrik verim düşük olduğundan, sıkıştırma oranı 8/1 olan bir motorda gerçek sıkıştırma oranı 3/1- 4/1 gibi değerlere düşmekte ve motor verimi azalmakta, yakıt sarfiyatı artmaktadır. Kısmi yüklerde yüksek sıkıştırma oranlı çalışmayla motor performansı artırılabilir. Bu çalışmada buji ile ateşlemeli, dört zamanlı, tek silindirli, hava soğutmalı, sıkıştırma oranı 5/1 olan bir motorun sıkıştırma oranı değişken hale dönüştürülmüş ve değişken sıkıştırma oranının kısmi yüklerde motor performansına etkileri deneysel olarak incelenmiştir.Standart motoru, değişken sıkıştırma oranlı motora (DSOM) dönüştürmek için yardımcı yanma odalı silindir kapağı kullanılmıştır. DSOM'un sıkıştırma oranı 4/1 ile 10/1 arasında değişebilecek şekilde tasarlanmış ve motor çalışırken sıkıştırma11 oranının değiştirilebilmesi sağlanmıştır. Yapılan deneysel çalışmalarla DSOM ile standart motorun karşılaştırması yapılmıştır. DSOM ile, özellikle kısmi yüklerde özgül yakıt tüketiminde önemli iyileşmeler elde edilmiştir. DSOM'un kısmi yüklerdeki özgül yakıt tüketimi, standart motora göre kısmi yük-yüksek hız durumunda %29 azalmıştır. Ayrıca DSOM ile çalışmada standart motora göre CO emisyonlarında yaklaşık %10 azalma elde edilirken, HC emisyonlarında yaklaşık %25 artış kaydedilmiştir. Bazı işletme parametrelerinin kritik sıkıştırma oranına etkileri de araştırılmış; ateşleme avansı ile motor yükü artışının kritik sıkıştırma oranını azalttığı belirlenmiştir. Bilim Kodu Anahtar Kelimeler Sayfa Adedi Tez Yöneticisi 225.06.01 Değişken sıkıştırma oranlı motor, performans, vuruntu 142 Prof. Dr. Mustafa BALCI