Bulanık DEMATEL ve bulanık TOPSIS yöntemleri ile üretme-satın alma kararlarını etkileyen faktörlerin incelenmesi ve otomotiv yedek parça sektöründe bir uygulama

Üretme-satın alma kararlarının verilmesinde karar vericilerin kolay karar verememesinin nedeni karar vericilerin değerlendirmesi gereken çok sayıda ana ve alt kriterin olmasıdır. Aynı zamanda bu kriterler farklı departmanların yorumlarının alınmasını gerektiren çok disiplinli bir sistematiğe ihtiyaç duymaktadır. Bu çalışmada üretme-satın alma kararlarının verilmesindeki etkenler/sebepler ve üretme-satın alma kararlarının verilmesindeki teknikler/metadolojiler için bir literatür araştırması yapılmıştır. Literatür incelendiğinde bu problemlerin çözümünde çok kriterli karar verme yöntemlerinin kullanıldığı görülmüştür. Bu araştırmalar sonrasında da otomotiv yedek parça sektöründe örnek bir uygulama yapılmıştır. Bu çalışmadaki örnek uygulamada Bulanık DEMATEL yöntemiyle ana ve alt kriterlerin ağırlıkları belirlenmiş ve Bulanık TOPSIS yöntemiyle de üretme-satın alma kararının alternatifleri arasındaki en iyi alternatif çözüm bulunmuştur. Kriterler arasındaki etkileşimin tümünün nicel olarak ifade edilmesinin mümkün olmamasından dolayı kriterlerin ağırlıklarının belirlenmesinde DEMATEL yöntemi bulanık küme teorisi ile genişletilerek Bulanık DEMATEL yöntemi kullanılmıştır. Üretme-satın alma kararının alternatifleri arasında en iyi çözümü bulmak amacıyla da karar verme sürecinde insan yargılarının sebep olduğu belirsiz durumları ortadan kaldırmak için TOPSIS yöntemi bulanık küme teorisi ile genişletilerek Bulanık TOPSIS yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda farklı disiplinlerin verdiği farklı önem ağırlıklarına göre ortaya çıkartılan alt kriter ağırlıkları üretme-satın alma kararının alternatiflerinin tespitinde kullanılmış ve alternatifler arasında en iyi alternatiften en kötü alternatife doğru bir sıralama yapılmıştır. Bu çalışma şirketlerin en kritik karar verme konularından biri olan "Üretme-Satın Alma Kararları"nın verilmesinde karar vericilere bir rehber olması amacıyla hazırlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Üretme-Satın Alma Kararları, Çok Kriterli Karar Verme, Tedarik Zinciri Yönetimi, Bulanık DEMATEL, Bulanık TOPSIS, Otomotiv Yedek Parça