Bursa ili Orhaneli ve Keleş ilçelerindeki toprakların doğal radyonüklid düzeyinin belirlenmesi

Bu tez çalışmasında, Bursa'nın zengin linyit yatakları ile dikkat çeken Orhaneli ve Keleş ilçelerinden toplanan toprak örneklerindeki 226Ra, 232Th ve 40K doğal radyonüklid aktivite konsantrasyonları NaI(Tl) gama spektrometresi yöntemiyle ölçülmüş ve radyolojik risk endeksleri hesaplanmıştır. 226Ra, 232Th ve 40K doğal radyonüklidlerin ortalama aktivite konsantrasyonları Keleş ilçesi için sırasıyla 46,02 Bqkg-1, 13,72 Bqkg-1 ve 148,80 Bqkg-1 olarak bulunurken, Orhaneli ilçesi içn ise aktivite konsantrasyonları sırasıyla 37,35 Bqkg-1, 9,19 Bqkg-1 ve 119,76 Bqkg-1 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar radyolojik risk açısından değerlendirildiğinde soğurulan gama doz oranı (D), yıllık etkin doz eşdeğeri (AED), radyum eşdeğer aktivitesi (Raeq) ve dış tehlike indeksi (Hex) için ortalama değerlerin Keleş ilçesi içn sırasıyla 35,75 nGyh-1, 0,04 μSvy-1, 77,11 Bqkg-1 ve 0,20 olduğu gözlenirken bu ortalama değerler Orhaneli ilçesi için sırasıyla 27,80 nGyh-1, 0,03 μSvy-1, 59,71 Bqkg-1 ve 0,16 olarak bulunmuştur. Bu çalışmada elde edilen sonuçlar ulusal ve uluslararası kuruluşlar tarafından önerilen limit değerlerle karşılaştırıldığında, çalışılan bölge topraklarının radyoaktivite açısından güvenli olduğu ve herhangi bir radyolojik tehlike oluşturmadığı görülmüştür. Orhanlei ve Keleş ilçelerinin farklı noktalarından toplanan toprak örneklerindeki doğal radyoaktivite düzeylerini belirlemek için, 226Ra, 232Th ve 40K radyonüklid aktivite konsatrasyonları gama spektrometresi yöntemi kullanılarak ölçülmüştür. Sonuçlar, çalışma alanındaki 226Ra, 232Th ve 40K radyonüklid aktivite konsantrasyonlarının farklı seviyelerde olduğunu ortaya koymaktadır. Farklı jeolojik formasyonların örnekler arasında farklılık gösteren sonuçlara neden olduğu düşünülmektedir. Ayrıca, bölgede yapılan tarımsal faaliyetlerine gübre kullanım ve bölgede meydana gelen taşkınlar gibi faktörlerin de 226Ra, 232Th ve 40K aktivite konsatrasyonlarındaki değişimlerde rol oynayabileceği düşünülmektedir. Sonuçlar ulusal ve uluslararası radyasyondan korunma kuruluşları tarafından önerilen limit değerlerinin altında elde edilmiştir.