Bursa Orhaneli ilçesi Göktepe Köyünde geleneksel çorap örücülüğü üzerine bir araştırma

Türk el sanatları içerisinde ve geleneksel giyim unsurları arasında kendine özgü bir yere sahip olan el örgüsü çoraplar, günlük kullanım gereksinimleri doğrultusunda sürekli giyilerek zamanla yıpranmakta ve böylece kültürel varlık olarak kaybolma riskiyle karşı karşıya kalmaktadır. Teknolojik gelişmelerin etkisiyle el emeğine dayalı üretim biçimlerinin önemini yitirmesi ve çorap örücülüğüyle uğraşan birey sayısının giderek azalması, bu geleneksel sanat dalının günümüzde yok olma tehlikesini beraberinde getirmektedir. Bu araştırmanın temel amacı, Göktepe Köyü'ne ait el örgüsü çorapların incelenerek teknik özellikleri ve desen yapılarının ortaya konulması; elde edilen bulgular doğrultusunda geleneksel unsurların korunmasıdır. Yöreden toplamda 24 adet geleneksel özelliğe sahip ürün incelenmiştir. Bu ürünlere ilişkin bilgiler ve fotoğraflar, bilgi formları şeklinde sunulmuştur. Yöredeki el örgüsü çorapların motif, desen, tasarım, teknik özellikler ile kullanılan araç-gereçler ve çorap örücülüğüyle uğraşmış bireyler hakkında elde edilen veriler, hazırlanan anket aracılığıyla belirlenmiştir. Göktepe Köyü'ne ait geleneksel el örgüsü çoraplarda, araç olarak tığ; gereç olarak ise eski örneklerde yün, günümüzde ise sentetik iplik tercih edilmiştir. Çoraplar genellikle burun kısmından başlanarak örülmekte olup, örgü tekniği olarak silindirik formda ve tek yöne doğru uygulanan basit ilmek yöntemi kullanılmaktadır. Bu çoraplar, motif çeşitliliği ve renk zenginliği bakımından oldukça dikkat çekici bir yapıya sahiptir. Süsleme öğeleri arasında geometrik, sembolik, bitkisel ve nesnel motiflere yer verilmektedir. Özellikle geometrik motifler yoğun olarak kullanılmış; bu bağlamda üçgen ve baklava desenleri öne çıkan formlar olmuştur. Motiflerin yatay düzende yerleştirilmesiyle oluşturulan kompozisyonlar, yöreye özgü estetik anlayışı yansıtmaktadır. Motifler arasında büyük oranda benzerlikler bulunmakta olup, renk kullanımı açısından da oldukça zengin örnekler gözlemlenmiştir. Nitekim bir çorapta on farklı renge kadar yer verilerek, çok renkli tasarımlar ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: Türk El Sanatı, Geleneksel, Bursa Göktepe Köyü, Çorap, Motif.