Bursevî'nin Rûhu'l-beyân'ında Mûsâ Peygamberle ilişkilendirilen tasavvuf kavramları

Tasavvuf, insanın mânevî arayışlarını derinleştirme ve ruhsal zenginliği bulma gayretinde kökleri derinlere kadar uzanan önemli bir disiplin olarak karşımıza çıkmaktadır. Mutasavvıflar yüzyıllardır insanın ruhundaki derin boşluğu kapatmak için tecrübeye dayalı birçok çalışma yapmışlardır. Böylelikle, Allah ile kul arasındaki ilişki daha kapsamlı biçimde araştırılmıştır. Bu bağlamda onlar ilâhî mesajın önemine dikkat çekmek için peygamber kıssaları ile de ilgilenmişlerdir. Kur'ân-ı Kerîm'in en uzun kıssalarından biri olan Hz. Mûsâ kıssası birçok disiplin tarafından farklı yönleri ile ele alınmıştır. Ancak mutasavvıflar, onu farklı bir perspektiften ele alarak seyr ü sülûk kapsamında değerlendirmişlerdir. Tasavvuf tarihinde Kıssa-i Mûsâ'yı en geniş çapta ele alan tefsirlerden biri de içinde birçok farklı kaynaktan bilgilerin yer aldığı zengin bir işârî tefsir Rûhu'l-beyân'dır. Eser, bir arada bulunamayacak tasavvufî bilgileri kendisinde toplamasıyla ön plana çıkmıştır. Binaenaleyh araştırma Rûhu'l-beyân ekseninde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, öncelikle Rûhu'l-beyân'da Hz. Mûsâ ve Mûsâ kıssaları ile ilişkilendirilen tasavvuf kavramları tespit edilmiştir. Bununla birlikte tespit edilen kavramların sözlük ve terim anlamları tasavvuf klasikleri ile karşılaştırmalı olarak verilmiştir. Böylece, Hz. Mûsâ ile ilişkilendirilen kavramların tespitinin yanında, klasik tasavvuf eserlerindeki tanımlardan farkları ve benzer yönleri ortaya konularak Bursevî'nin yaklaşımının orijinal yönleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada, bir taraftan Bursevî'nin tasavvuf kavramlarına dair yorumları tespit edilip değerlendirilirken diğer taraftan mutasavvıfların Hz. Mûsâ'yı kendi tariklerine nasıl rol model aldıkları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Anahtar kelime: Tasavvuf, Hz. Mûsâ, İşârî tefsir, Rûhu'l-beyân, Tasavvuf Kavramları