Büyük azı keser hipomineralizasyonlu dişlerde uygulanan farklı deproteinizasyon protokollerinin rezin esaslı restoratif materyallerin bağlantısına etkisinin değerlendirilmesi

Büyük azı keser hipomineralizasyonu (BAKH) olgusuyla beraber seyreden en önemli klinik problemlerden birisi, dişin artmış organik içeriği sonucunda diş sert dokusu ile rezin materyal arasında görülen bağlanma problemidir. Bu tez çalışmasında, diş yüzeylerinde deproteinizan etkinliği kanıtlanan sodyum hipokloritin (NaOCl) ve bu solüsyona alternatif olabilecek hipokloröz asit solüsyonunun (HOCl) farklı konsantrasyonlarda ve sürelerde uygulanmasının rezin esaslı restoratif materyallere olan bağlanma dayanımının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. İn-vitro koşullar altında yapılan bu çalışmada etik kurul onayı alındıktan sonra çekilmiş orta şiddetli BAKH bulgusuna sahip 128 büyük azı diş yüzeyi randomize bir şekilde 8 farklı deproteinizasyon protokol grubuna [a: %1 NaOCl, 15 sn (n=16), b: %1 NaOCl, 30 sn (n=16), c: %6 NaOCl, 15 sn (n=16), d: %6 NaOCl, 30 sn (n=16), e: 50 ppm HOCl, 15sn (n=16), f: 50 ppm HOCl 30 sn (n=16), g: 100 ppm HOCl, 15sn (n=16) ve h: 100 ppm HOCl, 30 sn (n=16)] ayrılmıştır. Sonrasında, hassas kesit cihazı kullanılarak diş yüzeylerinin okluzal 1/3'lük kısmı kesilip standardizasyon sağlanmıştır. Ardından diş yüzeylerine sırasıyla her grubun kendi deproteinizan protokolü uygulandıktan sonra, 20 saniye süre ile %37'lik fosforik asit, 20 saniye universal bond ve en son standardizasyonu sağlamak amacıyla hazırlanan 2x2 mm silindirik, şeffaf bloklar içine kompozit materyal uygulanıp restorasyonları tamamlanmış ve örnekler makaslama cihazında analiz edilmiştir. Diş yüzeylerine örneklerde kopma meydana gelene kadar 0.5 mm/dk çapraz hız ile kuvvet uygulanmış ve bu değerler cihazın kendi bilgisayarı ile Newton ve Megapaskal (MPa) cinsinden kaydedilmiştir. Verilerin analizinde, bağımsız iki grubun karşılaştırılmasında t testi (student t testi), ikiden fazla grubun karşılaştırılmasında tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Tek yönlü varyans analizi sonucunda en az bir grubun farklı olduğu sonucuna ulaşılırsa çoklu karşılaştırma testlerinden Bonferroni testi kullanılarak hangi grupların farklı olduğu belirlenmeye çalışılmış ve p≤0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre, grupların kendi içerisindeki bağlanma dayanımlarının değerlendirildiği verilerde sadece 50 ppm HOCl grubunun 15 ve 30 saniyelik grubunda istatistiksel olarak anlamlı fark bulunurken (p=0.033), grupların birbirleri arasındaki bağlanma dayanımlarının karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesinde ise sadece 30 saniyelik grup içinde istatistiksel olarak anlamlı farklar bulunmuştur (p=0.002). Yapılan Post-Hoc analizinin sonucunda, 30 saniyelik grupta 50 ppm HOCl uygulamasının rezin materyale bağlanma dayanımı, diğer deproteinizan ajanlara göre (%1 NaOCl, %6 NaOCl ve 100 ppm HOCl) anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Bu çalışmanın sunduğu sonuçlara göre, deproteinizan etkinliği birçok çalışmada kanıtlanan ve altın standart kabul edilen NaOCl'nin etkinliğine benzer verileri ile HOCl solüsyonu da başarılı sonuçlar göstermiştir. Elde edilen bu veriler, HOCl solüsyonunun; NaOCl'nin yüksek alkali özelliğinden dolayı oral mukozayı tahriş edebilmesi, sitotoksik özellikleri ve çocuk hasta popülasyonunda tadının ve kokusunun tolere edilebilmesinin zor olmasından kaynaklı deproteinizasyon amacıyla BAKH'lı dişlerde alternatif olarak kullanılabileceği yönünde umut vadetmektedir. Ancak, bu çalışmanın sonuçlarının doğrulanması adına başarılı bulunan solüsyonun kullanıldığı ileri randomize klinik çalışmalara ihtiyaç olduğu düşüncesindeyiz.