Büyüme geriliği ile izlenen büyüme hormonu eksikliği, gestasyonel yaşına göre düşük doğum ağırlığı ve idiyopatik boy kısalığı tanılı hastalarda büyüme hormonu tedavisinin büyüme hızı üzerine etkisi

Amaç: Büyüme geriliği ile izlenen parsiyel büyüme hormonu eksikliği (PBHE), komplet büyüme hormonu eksikliği (KBHE), gestasyonel yaşına göre düşük doğum ağırlığı (SGA) ve idiyopatik boy kısalığı (İBK) tanılı büyüme hormonu (BH) tedavisi alan olguların tedavi başlangıcında ve tedavi süresince antropometrik ölçüm değerlerini, laboratuvar sonuçlarını ve radyolojik görüntüleme bulgularını karşılaştırarak tedavi etkinliğinin araştırılmasıdır. Materyal ve Metot: Bu çalışmada; İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı, Çocuk Endokrinoloji ve Diyabet Bilim Dalı polikliniğinde Ocak 2002-Şubat 2019 tarihleri arasında başvuran ve boy kısalığı nedeni ile izlenen büyüme hormonu tedavisi alan toplam 202 hastanın 3 yıllık izlemleri retrospektif olarak incelendi. Çalışmaya alınan olguların poliklinik dosya bilgilerinden başvuru şikayeti, şikayetlerinin başlangıç yaşı, başvuru yaşı, özgeçmiş ve soygeçmiş özellikleri, antropometrik ölçüm değerleri (boy SDS, uzama hızı, ÖSB, TY/KY, VKİ SDS), anne ve baba boyları, hedef boyları, hedef boy SDS'leri, fizik muayene bulguları, puberte evreleri, laboratuvar ve radyolojik görüntüleme bulguları kaydedildi. Hastaların üç ay aralıklar ile düzenli olarak yapılan izlem bulguları kaydedildi. Hastalar tanılarına göre PBHE, KBHE, SGA ve İBK olarak gruplandı. Grupların kendi içinde tanı anındaki ve tedavinin 1., 2. ve 3. yıllarındaki boy SDS, Δ boy SDS, Δ (boy SDS-hedef boy SDS), uzama hızı, ÖSB, TY/KY, VKİ SDS, IGF-1 SDS, IGFBP-3 SDS, BH dozu değerleri karşılaştırıldı. Aynı karşılaştırma gruplar arasında da yapıldı. Bulgular: BH ile tedavi edilen olguların 69'unda (%34,2) PBHE, 43'ünde (%21,3) KBHE, 53'ünde (%26,2) SGA, 37'sinde (%18,3) İBK tespit edildi. Olgulara düşük doz BH ortalama 0,22 mg/kg/hafta (31,03 mcg/kg/gün) olarak uygulandı. PBHE, KBHE ve SGA tanılı hastalarda BH tedavisinin 3. yılında tedavi başlangıcına göre uzama hızı, boy SDS ve ÖSB değerleri anlamlı olarak artış gösterdi (p<0,05). Özellikle BHE olan olgularda bu artışın ikinci yıldan itibaren anlamlı olduğu görüldü. Tedaviye prepubertal veya pubertal dönemde başlanması nihai boyu değiştirmediği gözlendi. İBK grubunda ise düşük doz BH tedavisi ile uzama hızında ve boy SDS değerinde tedavi başlangıcına göre istatistiksel olarak anlamlı olmayan artış tespit edilse de, ÖSB değerlerinde anlamlı artış saptandı. BHE olan hastalarda VKİ SDS değerinin tedavi öncesinde normal aralıkta olduğu ve BH tedavisi ile bu değerin KBHE grubunda değişmediği, PBHE grubunda ise azaldığı saptandı. Tüm gruplarda yıllık büyüme hızı prepubertal dönemde daha fazla olmasına rağmen, tedaviye prepubertal veya pubertal dönemde başlanmasının nihai boyu değiştirmediği görüldü. Tedavi süresince ciddi ve hayatı tehdit edici yan etki gözlenmedi. Sonuç: BH tedavisinin PBHE, KBHE ve SGA tanılı hastalarda boy kısalığının iyileştirilmesi üzerinde etkin ve güvenilir bir tedavi yöntemi olduğu belirlendi. Hastaların erken yaşta tanı almasının daha uzun süre tedavi imkanı sağlayarak boy kazanımında artışa neden olduğu tespit edildi. Anahtar Kelimeler: Büyüme hormonu eksikliği, boy SDS, uzama hızı, öngörülen son boy, vücut kitle indeksi, büyüme hormonu.