Çalışan ve çalışmayan kronik hemodiyaliz hastalarında iş stresinin, semptomların ve öz bakım gücünün incelenmesi

Araştırma hemodiyaliz tedavisi alan çalışan ve çalışmayan bireylerde iş stresinin, semptomların ve öz bakım gücünün incelenmesi amacı ile tanımlayıcı, kesitsel bir çalışma olarak gerçekleştirildi. Araştırmanın evrenini altı diyaliz merkezinde tedavi alan bireyler, örneklemini ise 18-65 yaş arasında, en az altı aydır hemodiyaliz tedavisi alan, bilinci açık, 500 birey oluşturdu. Araştırmada veri toplama aracı olarak, "Hasta Bilgi Formu", "Genel İş Stresi Ölçeği", "Öz Bakım Gücü Ölçeği" ve "Diyaliz Semptom İndeksi Ölçeği"nden yararlanıldı. Araştırmada elde edilen veriler t testi, Anova testi, Kruskal Wallis, Mann Whitney U ve Sperman korelasyon analizi ile değerlendirildi. Araştırmaya katılan bireylerin %14,0'ının çalıştığı, çalışanların yaş ortalamasının 47,61±10,57 yıl olduğu, %47,1'nin mavi yakalı olduğu, %47,1'nin 11 yıl ve üzeri süredir çalıştığı, %32,9'unun sabah seansından sonra işe gittiği, %64,3'ünün işte yoğun çalıştığı belirlendi. Çalışan hemodiyaliz hastası bireylerin Genel İş Stresi Ölçeği puan ortalaması 11,28±2,88'dir. Araştırmaya katılan bireylerin %86,0'ının çalışmadığı, yaş ortalamasının 53,81±9,59 yıl olduğu, %34,2'sinin HD tedavisi nedeni ile çalışamadığını bildirdiği görüldü. Çalışan hemodiyaliz hastası bireylerin Öz Bakım Gücü Ölçeği ve Diyaliz Semptom İndeksi Ölçeği puan ortalamaları sırasıyla 38,60±3,06, 10,21±7,09; çalışmayanlarda 37,39±3,71, 13,21±8,16'dır. Çalışan ve çalışmayan hemodiyaliz tedavisi alan bireylerin Öz Bakım Gücü Ölçeği ve Diyaliz Semptom İndeksi Ölçeği puan ortalamaları arasında istatistiksel anlamlı fark saptandı (p<0,05). Çalışan hemodiyaliz tedavisi alan bireylerde Genel İş Stresi Ölçeği ile Öz Bakım Gücü Ölçeği ve Diyaliz Semptom İndeksi Ölçeği puanları arasında anlamlı ilişki saptanmadı (p>0,05). Çalışmayan hemodiyaliz tedavisi alan bireylerde Diyaliz Semptom İndeksi Ölçeği ile Öz Bakım Gücü Ölçeği ve alt boyutlarından Ruhsal Durum ve Hijyenik Bakım arasında zayıf düzeyde negatif yönde anlamlı ilişki saptandı. Araştırmanın sonucunda çalışan hemodiyaliz hastası bireylerde iş stresinin düşük düzeyde olduğu, çalışan ve çalışmayan hemodiyaliz hastası bireylerde öz bakım gücünün iyi düzeyde olduğu, semptom şiddetlerinin düşük olduğu, çalışanlarda öz bakım gücünün yüksek ve semptom şiddetinin anlamlı olarak daha düşük olduğu, Ruhsal Durum olumlu yönde artarken diyaliz semptomlarının azaldığı belirlendi.