Çalışma kültürü, girişimcilik ve yeni üretim biçimleri: Antalya küçük sanayi esnafı üzerine bir araştırma

Türkiye'de ülke ekonomisi ve toplum yapısı içerisinde oldukça önemli bir işleve sahip olan esnaflar, kapsamlı bir şekilde irdelenmeyen ve geri planda kalan iktisadi öznelerdir. Genel olarak küçük ve mikro işletme özelliği gösteren bu girişimlerin kısa ömürlü olmaları, bu işletmelerin hızla değişen günümüz iktisadi yapısına uyum sağlama sürecinde bazı problemler yaşadıklarına işaret etmektedir. Bu durum ekonomik ve sosyal çıktılar bağlamında esnafların ihtiyaçlarının, sorunlarının tespit edilmesini ve güçlü yönlerinin ortaya çıkarılmasını gerekli hale getirmektedir. Tez çalışmasında, esnafların iktisadi faaliyetini şekillendirerek mevcut ekonomik yapıya eklemlenebilmelerini sağlayan veya dışarıda kalmalarına sebep olan kültürel, ekonomik ve sosyal sermayelerinin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Bu temelden hareketle kuramsal çerçeve kapsamında Bourdieu'nun habitus yaklaşımından faydalanılmış, bireylerin iktisadi tutumlarının kökenleri ve iktisadi alanda mücadele etme biçimleri yapı-fail ilişkisi çerçevesinde irdelenmiştir. Aynı zamanda girişimcilik ile özdeşleşen sosyal ağlar, ilişkiler ve bağlantıların önem kazanması hususunda sosyal sermaye kavramı ve etrafında gelişen tartışmalardan faydalanılmıştır. Araştırma, karma araştırma desenine göre tasarlanmış olup nicel ve nitel verilerin eş zamanlı bir şekilde toplandığı, analiz edildiği ve yorumlandığı kapsamlı bir süreç üzerinden gerçekleştirilmiştir. Antalya Küçük Sanayi Esnafı örneğinde gerçekleştirilen bu tez çalışmasında, esnafların çalışma kültürü, iktisadi ilişkileri ve girişimcilik eğilimleri derinlemesine incelenmiş ve ardında yatan toplumsal örüntüler tarihi, kültürel ve mekânsal bağlamlarıyla anlaşılmaya çalışılmıştır. Elde edilen bulgular, esnaflar için ahlaklı ve dürüst iş yapmanın işletmelerin varlıklarını sürdürebilmeleri için temel tesis ettiğine işaret etmektedir. Derinlemesine ele alındığında bu eğilimin temelinde kültürel ve tarihi değerlerin izleri görülmektedir. Aynı zamanda, sosyal ilişkiler ve bağlantıların da esnafların iktisadi kazançları üzerinde önemli etkiye sahip olduğu saptanmıştır. Ancak bulgular, pazar ekonomisinin sunduğu çalkantılı iktisadi atmosfere uygun kültürel, kurumsal ve bireysel kaynakların mevcut olmayışının, esnafların garantili, hızlı, kolay ve ticaret odaklı kazançlara yönelmesini etkilediğini göstermektedir. Bu temelden hareketle değerlendirildiğinde bulgular, uzun dönemli ve üretime yönelik yatırımlar, yüksek teknoloji kullanımı, teknik donanım ve yeni üretim biçimlerine uyum ve tanıtım gibi faaliyetleri kapsayan girişimcilik eğilimlerinin esnafların iktisadi zihniyetlerine tecelli edemediğine işaret etmektedir.