Çanakkale Boğazı, Gemlik körfezi ve İzmit körfezi'nin fiziko-kimyasal özelliklerinin Ulva rigida C. Agardh, 1823' nın biyokimyasal özelliklerine ve yetiştiricilik potansiyeline etkisi

Bu araştırma projesi, Yalova Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Koordinasyon Birimi tarafından 2021/YL/0012 numaralı proje bütçesi ile desteklenmiştir. Yeşil makro alglerden Ulva rigida, 100'e yakın alg türü içeren Ulvaceae ailesinde sınıflandırılan bir türdür. Denizel ekosistemde fosfat ve azot yönünden zengin olan sublittoral bölgelerde yayılım göstermektedir. Bu çalışmada, Ulva rigida'nın yetiştiriciliği için gerekli deniz suyunun fiziko-kimyasal analizleri ve makroalg örneklerinin besin kompozisyonu değişimleri mevsimsel olarak incelenmiştir. Belirlenen üç istasyondan toplanan Ulva rigida'nın protein içeriği kış mevsiminde %15,01 ile %25,97 arasında bulunmuştur. Yaz mevsiminde İzmit Körfezi ve Gemlik Körfezi'nden 22 °C ve 23 °C deniz suyu sıcaklıklarından toplanan Ulva'nın sırasıyla %8,61 ve %8,77 kuru madde ihtiva ettiği, kış mevsiminde ise 9,3°C ve 9°C'de sırasıyla %18,33 ve %15,47 ile yaklaşık 2 kat daha fazla kuru madde elde edilmiş olması sıcaklığın kuru madde üzerine etkisi belirlenmiştir. Çanakkale Boğazı ve Gemlik Körfezi istasyonlarında klorofil-a miktarı kış mevsiminde %0,8 iken yaz mevsiminde miktarının %88 oranında azaldığı tespit edilmiştir. Korelasyon analizlerine göre, deniz suyundaki nitrat miktarı Ulva'nın klorofil-a miktarı üzerinde negatif yönde yüksek derecede etkiye sahip olduğu ve 0,7 mg/L ile 1,4 mg/L arasında nitratın yüksek miktarda klorofil-a sentezlenmesi için yeterli olduğu sonucuna varılmıştır. Nitrat noksanlığının yağ miktarını arttırdığı sonucuna varılırken, kuru maddde, klorofil-a ve protein değerleri için belirlenen istasyonlardaki kış mevsiminde tespit edilen nitratın yeterli olduğu ortaya çıkarılmıştır. Bu tez çalışmasında kuru madde, protein, yağ, kül ve klorofil-a değerleri birlikte değerlendirildiğinde, en ideal istayonun İzmit Körfezi olduğu ve kış mevsiminde verim elde edilebileceği sonucu ortaya çıkmıştır. Denizlerde antropolojik etkilerle suya karışan aşırı miktarda nitrat ve fosfat gibi bileşikler, kirlilik indikatörüdür. Örnekleme istasyonlarında fosfat ve nitratı besin olarak kullanan Ulva rigida yetiştirildiği taktirde, bu kirletici faktörlerin olumsuz etkilerinin azaltılması ve endüstriyel verimliliğe katkı sunacak şekilde organik ve inorganik bileşiklere dönüştürülebilmesinin mümkün olduğu sonucuna varılmıştır. Örnekleme istasyonlarında kontrollü koşullar altında fosfat ve nitratı besin olarak kullanan Ulva rigida yetiştirildiği taktirde, bu kirletici faktörler, besin zincirinin farklı trofik seviyelerindeki türler ile birlikte dengeli ve endüstriyel verimliliğe katkı sunacak şekilde organik ve inorganik bileşiklere dönüştürülebilir. Bu tezde, Ulva rigida'nın mevsimsel besin kompozisyonu, deniz suyunun mevsimsel fiziko-kimyasal yapısı ile birlikte, protein, yağ, kül, klorofil-a ve kuru madde içeriği ortaya konulmuştur. Ulva rigida içerdiği protein ve yağ ile gıda ve yem sektöründe, kül değerleri göz önünde tutulduğunda doğal gübre zenginleştirici olarak tarım sektöründe ve klorofil-a içeriği ile gıda, kozmetik, tıp ve eczacılık sektörlerinde değerlendirilmesi potansiyel görülmekte olup araştırmaların ve uygulamaların geliştirilmesi sürdürülebilir ekosistem için önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Ulva rigida, Akuakültür, Makroalg, Biyokimyasal kompozisyon, Marmara Denizi