"Çapraşık bir yüzyılı geriye sarmak": Tevfik Fikret ve Nazım Hikmet şiirlerinde zamansal ve mekânsal hareket

Bu tez Tevfik Fikret ve Nazım Hikmet şiirinden yola çıkarak zamansal ve mekânsal hareket bağlamında "bedensel duygulanım"ın yarattığı dilsel kayıtları araştırmaktadır. Zaman ve mekân odağında Tevfik Fikret şiirinde meydana gelen titreşimleri bedensel göstergeler olarak saptamakta ve bunları "burjuva beden" olarak nitelendirmektedir. Bu nedenle Tevfik Fikret'in şiirinde zamanı ve mekânı kaydıran yegâne gösterge Fredric Jameson'ın vurguladığı gibi "şimdi ve burada"yı işaret eden bu titreşimlerdir. Bu "burjuva beden", Nazım Hikmet'in şiirinde onun ideolojik formülasyonu tarafından şekillendirilip, Alain Baidou'nun ileri sürdüğü, "hakikat-bünye"ye dönüşür. Bu nedenle Nazım Hikmet şiirindeki hareket Mayakovski'den mülhem bir Sovyet modeliyle Tevfik Fikret'in sesini birleştiren bir yapıdadır. O hâlde Nazım Hikmet'in benimsediği yazma biçimi Tevfik Fikret şiirinin uzamını Marksist bir zemine taşıyarak onun şiirindeki görüntü ve sese ait titreşimleri kendine özgü bir şekilde yansılar. Dolayısıyla bu türden titreşimleri doğrultusuz bir şekilde kaydeden "burjuva beden"i zamansal bir figürasyonla "hakikat bünye"nin şimdisine taşır. Bu anlamda iki şair üzerinden Türk şiirine dair böyle bir tarihsel konumlandırmayı kendine vazife edinen bu tez geniş bir zaman tartışmasının izlerini sürerek mekânsal hareketlere dair yeni şiir okuma varyasyonları önermeyi amaçlar.