Mısır örnek olayı: 25 Ocak Devrimi'nden Temmuz 2013 Askeri Müdahalesi'ne kadar olan sürecin bir analizi

Mübarek'in kitlesel gösteriler sonucu devrilmesi Mısır için tarihi bir andı ve o, Mısırlılar için "korku duvarının yıkılması" anlamına geliyordu. Mısır Silahlı Kuvvetleri Yüksek Konseyi hakimiyetindeki geçiş döneminin ardından, Mursi Mısır'ın demokratik olarak seçilmiş ilk Başkanı (Cumhurbaşkanı) olarak göreve geldi. Beklentiler oldukça yüksekti ve toplumda onun için azımsanmayacak oranda bir destek vardı. Fakat, Başkanlığının bir yıllık döneminde Mursi'ye karşı bir muhalefet ortaya çıktı ve zamanla daha da arttı. Başkanlığının birinci yıldönümünde, büyük protestolar organize edildi ve bu kriz, Temmuz 2013'teki askeri darbeyle son buldu. Bu tez, Mısır'daki sürecin "25 Ocak Devrimi"nden Temmuz 2013 askeri müdahalesine evrilmesine yol açan sebepleri analiz etmeyi amaçlıyor. Esas olarak, farklı aktörler arasındaki ittifakların konjonktür ve bazı önemli olaylar etkisinde yeniden şekillenmesine odaklanıyor. Dahası, başlangıçta seçimler yoluyla siyasi iradelerini göstermeye bu kadar motive olmuş siyasi grupların nasıl ve niçin bu kadar kısa bir zamanda demokratik yolla seçilmiş ilk başkana karşı orduyu destekleyebildiklerini açıklıyor. Farklı aktörlerin yaklaşımlarındaki ve politikalarındaki değişiklikler dikkatimizi bu kısa zaman dilimindeki, özellikle Mursi döneminde yaşanan, olaylara çekiyor. Görünen o ki, bazı olaylar farklı siyasi grupların Başkan Mursi'ye karşı bakışlarını olumsuz yönde etkiledi ve aktörlerin stratejilerini yeniden hesaplamalarına ve siyasi bağlamın yeni mekanizmalarla değişmesi için yeni ittifakların oluşumuna yol açtı. Mursi, tecrübesiz bir lider olarak, halkta bir muhalefetin oluşmasına da neden olan bazı tartışmalı ve zamansız kararlara imza attı, bu nedenle onun politikaları toplumdaki artan huzursuzluğun bir nedeni oldu. Bu politikalar arasında, 22 Kasım Bildirisi ve anayasa yapım süreci ön plana çıktı. O politikalar, Başkan Mursi'nin otoriterleşmeye olan eğiliminin işaretleri olarak kabul edildi. Bu iki kırılma noktası, bazı gruplar tarafından Başkanlık seçiminin ikinci turunda verilen şartlı desteğin yitirilmesi anlamına geliyordu. Selefi Nur Partisi, Mursi ve Müslüman Kardeşler'in bu süreçteki tek müttefiki olarak kalıyordu. Takip eden aylar, Selefiler ile Müslüman Kardeşler arasındaki ittifakın bozulmasına şahitlik etti. İki grup arasındaki ideolojik farklılıklara ek olarak, bazı politikalar hakkındaki görüş ayrılıkları ve Selefiler üzerindeki Suudi etkisi ittifakın sonunu kaçınılmaz hale getirdi. Selefiler'in rolü çok önemliydi çünkü onların muhalif kampa dahil olması ülkedeki dinamikleri değiştirdi ve Mursi'ye karşı protestoların meşruiyetini artırmış oldu. Ondan sonra, ordu Mursi döneminin sonunu ifade eden belirleyici rolü oynadı. O rol, siyasi olaylardaki yerini güçlendirdi. Ordunun siyasi konulara müdahalesinin son halkası oldu. Böylelikle, ordu ve Selefi Nur Partisi bu süreçteki en kritik aktörler olarak ortaya çıktı. Bunun dışında, tez Mursi'nin Başkanlıktaki kredibilitesini belirleyen Müslüman Kardeşler'e yönelik tarihsel önyargılara ve kimliğin rolüne işaret ediyor. Tarihsel önyargılar ve kimlik faktörleri Mursi'nin kredisini sınırlı hale getirdi, bu yüzden muhalefet bu kadar kısa sürede harekete geçirildi. Sonuç olarak, sürecin evrilmesinin sebepleri bizim bu tezde yaptığımız gibi aşama aşama bir analizi gerektiren farklı faktörlerin kombinasyonundan oluşuyordu.