Cavit Orhan Tütengil'in sosyolojik düşünceleri

Bu tezin ana konusu, Türk sosyolojisinde önemli bir kimliğe sahip olan ve az gelişmişliğe ilişkin düşünceleriyle tanınan Cavit Orhan Tütengil'in temel sosyolojik fikirlerini tahlil etmektir. Tütengil, Türk toplumunun yaşadığı sosyal problemlere eğilmiş, bu problemler üzerine kafa yormuş ve problemlerin çözümü noktasında çaba göstermiş değerli bir sosyoloğumuzdur. Tütengil'in düşüncelerinin temelinde Sanayileşmenin yanı sıra Batılılaşma düşüncesi etkili olmuştur. Tütengil, Sanayileşme ve Batılılaşma süreci içerisinde, ülkemizin yaşadığı sosyal sorunları tespit etmiş, bu sorunların sebepleri ve sonuçları üzerinde durmuştur. Tütengil, sosyolojik analizlerinde millî bir tavır sergilemiştir. Tütengil, Türk toplumunun yaşadığı sorunların Batı toplumlarından farklı olduğunu, bu nedenle Batılı anlayışlardan yola çıkarak sorunların çözülemeyeceğini vurgulamıştır. Bu veriler ışığında, tezde, Tütengil'in sosyolojik fikirleri açıklanmaya çalışılmıştır. Tezimizde, ilk olarak, Tütengil'in hayatı, eserleri ve etkilendiği kişiler üzerinde durulmuştur. İkinci olarak, Tütengil'in yöntem anlayışı ele alınmış ve sosyal bilimler metodolojisi alanına ilişkin görüşlerine yer verilmiştir. Tütengil, bütüncül bir yaklaşım sergilemiştir. Tezimizde, üçüncü olarak, Tütengil'in kırsal yapı ve köy konularına bakışı, kır ve köy kavramlarının tanımı, köy ve kent arasındaki farklılıklar, kırsal yapı sorunları, köyden kente göç, toplumsal değişme ve Türkiye'nin kırsal yapısı hakkındaki görüşleri irdelenmiştir. Tütengil, Türkiye'nin kalkınma sorunları, kır/kent ayrımı, göç gibi sosyal yapı ile ilgili sorunlar üzerine araştırmalar yapmıştır. Tütengil, araştırmasını yaparken Sanayileşme ve Batılılaşma sürecinden hareket etmiştir. Dördüncü olarak, tezimizde, Tütengil'in az gelişmişlik konusundaki görüşleri incelenmiştir. "Üçüncü Dünya" olarak nitelendirdiği az gelişmiş ülkelere yönelik önemli fikirler ortaya koymuştur. Beşinci olarak, tezimizde, Tütengil'in Atatürkçülüğe dair görüşleri ele alınmıştır. Tütengil, Atatürk'ün fikirlerinin canlı tutulabilmesi için ilk koşulun onu anlamak ve düşünce sistemini tamamlamaktan geçtiğini vurgulamıştır. Bu çerçeveden yola çıkarak görüşlerini ifade etmiştir. Tezimizde, altıncı olarak, Tütengil'in eğitim konusundaki düşünceleri bağlamında; eğitim ve üniversite sorunları, eğitimin Atatürkçü ilkeleri, eğitim-öğretimde öğretmenin rolü ve yaşadığı sorunlar, Köy Enstitüleri, köydeki eğitim sorunlarının çözümünde aydınlara ve gençlere düşen görevler konusundaki fikirleri genel olarak değerlendirilmiştir. Son olarak, Tütengil'in kitle iletişim araçlarından biri olan gazeteciliğe ilişkin analizleri, başta Türkiye dışı Türk gazeteciliği olmak üzere, Türkiye'de basın ve gazeteciliğin geldiği son durum ve yaşadığı sorunlara ilişkin temel görüşleri ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: Cavit Orhan Tütengil, yöntem, kırsal yapı, köy, kent, göç, toplumsal değişme, az gelişmişlik, Atatürkçü düşünce sistemi, eğitim, Köy Enstitüleri, basın ve gazetecilik.