Ceditçilik bağlamında Hamza Hekimzade Niyazi'nin tiyatro eserleri üzerine tematik inceleme

Tez çalışmamızda Özbek edebiyatının önemli şahsiyetlerinden biri olan Hamza Hekimzade Niyazi'nin tiyatro eserleri üzerinde durulmuştur. Bu kapsamda Niyazi'nin 13 tane tiyatro eseri tarafımızdan Özbek Türkçesinden Türkiye Türkçesine aktarılmıştır. Daha sonrası ise aktarılan bu tiyatro eserleri metinsel bağlamları itibariyle incelenmiştir. Hamza Hekimzade Niyazi Özbek edebiyatının Cedit dönemi yazarlarındandır. Bundan dolayı eserlerinde modernleşmenin etkisi derin bir şekilde görülmektedir. Niyazi, yaşamış olduğu dönemdeki toplumsal dezenformasyona, kadın haklarına, sınıfsal farklılıklara, dini bağnazlığa dikkat çekmiş ve yazmış olduğu tiyatro eserleri ile toplumun aydınlanmasına katkı sunmaya çalışmıştır. Niyazi, diğer Ceditçiler gibi tiyatroyu toplumun ilerlemesi için bir vasıta olarak görmüştür. Niyazi'nin eserlerinde dini taassup önemli bir yer tutmaktadır. Niyazi'ye göre toplumu aydınlanmasında en büyük engellerden biri de bağnazlıktır. Niyazi bu olguya hemen hemen bütün eserlerinde yer vermiştir. Tiyatro eserlerindeki tipler genellikle kadın haklarından, kız çocuklarının okumasından ve toplumun aydınlanmasından rahatsız olan geleneksel yaşamı dinin bir emri olarak dayatan din adamlarından; toplumdaki yozlaşmayı, aile birliğinin bozulmasını bir ayrıcalık olarak gören insanlardan oluşmaktadır. Niyazi bu tipler üzerinden bir toplum sosyolojisi ortaya koyarak kötü karakterler üzerinden ve metinsel bağlamdan sembolik göndermeler yapar.