Çekin unsurları

Kıymetli evraka ilişkin düzenlemeler Türk Ticaret Kanunun 645-849 uncu maddeleri arasında yer almaktadır. Globalleşen dünya düzeninde gelişen ticaret dolasıyla kıymetli evrakın önemi de arttırmıştır. Kıymetli evrak olan kambiyo senetleri parayı taşıma aracıdır. Bu nedenle kambiyo senetleri kanunda öngörülen sıkı şekil şartlarını taşımak zorundadır. Ayrıca kambiyo senetlerinde soyutluk ilkesi ile borç kaynağı mücerret hale gelmiştir. Sıkı şekil kurallarına tabi olması ve soyutluk ilkesi dolaşımının kolay olması kambiyo senedinin tedavül kuvvetini ve güvenirliğini artırmıştır. Bunun yanı sıra alacağı kambiyo senedine bağlı alacakların için İcra ve İflas kanununda daha avantajlı olan özel takip yollarına sahip olması da kambiyo senetlerin tedavül kuvvetini arttırmaktadır. Tezimizin ana konusu olan çeke yönelik ilgili hükümler iki ana kanun da bulunmaktadır. Söz konusu kanunlara bakıldığında çekin şekil şartlarının farklı olarak düzenlendiği görülmüştür. Bu kanunlar 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu diğeri ise 5941 sayılı Çek Kanunudur. Ticaret kanunu hükümleri ile çek düzenleyenlerine yönelik Çek Kanunu hükümleri ile de çek hamilleri ve kamu düzeninin muhafazası amaç edinilmiştir. Cenevre Yeksenak Kanunu'nda (CYK) çekte bulunması gereken asgari zorunlu altı unsura yer verilmiştir. Türk Hukuk Sistemimizde ise CYK da bulunmayan iki ilave zorunlu unsur daha eklenmiştir. Bunlardan biri karekod, diğeri ise seri numarasıdır. Kanuni düzenlemelerle "kayıt dışı ekonominin kayıt altına alınması önlemlerine katkıda bulunma", "vergi kayıp ve kaçağının önlenmesi", "terörün finansmanının önlenmesi" ve "kara paranın aklanması" gibi faktörler düşünülerek sıkı şekil şartları öngörülmüştür. Çalışmamızda çekte geçerlilik şartı olan asgari zorunlu unsurlar ile zorunlu alternatif unsurlar ve yardımcı unsurlar ayrıntılı olarak incelenmiştir. Sonuç olarak, Çekin kendine has durumu göz önüne alındığında çeke olan güven ve tedavül kuvveti sıkı şekil şartlarının varlığı ile daha güçlü hale gelmiştir. Bu çalışmamız ile söz konusu unsurlar incelenerek literatüre katkı sunmak amaçlanmıştır.