Çelik kolon kiriş birleşim bölgelerinde kullanılacak çelik manşon yönteminin T-elemanlı bağlantılarında uygulanması

Çelik yapılarda kolon–kiriş birleşim bölgelerinin tasarımında bulonlu birleşimler sıklıkla kullanılmaktadır. Özellikle çelik birleşim bölgeleri için bir dönüm noktası olan Northridge depreminden sonra kolon-kiriş birleşim bölgelerinin sünekliliğini artırmak için çeşitli bağlantı konfigrasyonları geliştirilmiştir. Birleşim bölgelerinde enerji sönümleme elemanı kullanılarak sünekliliğin artırılması da bu metodlardan birisidir. Enerji sönümleme elemanı olarak kullanılan belirli bir genlik ve kalınlığa sahip çelik manşon, bulonlu bağlantılarda yük yolunu kesmesi amacıyla kolon-kiriş birleşim bölgesinde alın lehvası ile bulon somunu arasına yerleştirilmektedir. Bulonlu birleşim bölgelerini modellemek için Eurocode-3'de önerilen eşdeğer T-Eleman yöntemi ile oluşturulan modelleri, deneysel testler ile inceleyen iki çalışmayı referans alarak sonlu elemanlar yöntemi ile bu çalışmanın analizleri gerçekleştirilmiştir. Eksenel çekme kuvvetine maruz bırakılan T-Eleman bağlantılarında bulon gövdesine yerleştirilen çelik manşon elemanının enerji sönümlemeye ve yük kapasitesine katkısı analiz edilmiştir. Bu analizlerde bağlantıların toplam uzamalarında ve enerji sönümleme değerlerinde önemli artışlar elde edilmiştir. Bu çalışmada önerilen yenilikçi yöntem ile bulonlu bağlantıların elastik bölgedeki performansında olumsuz bir etkiye sahip olmadan, enerji sönümleme kapasitesi ve sünek davranış özelliği önemli ölçüde artırılmıştır. Önerilen bağlantı modeli, deprem etkisi altında yapısal bir sönümleyici olarak kullanılarak özellikle deprem kuşağı altında bulunan ülkemizde çelik yapıların birleşim bölgelerinde yapısal performansın daha da iyileştirilmesine katkı sağlayacaktır.