Çeşitli gastroenterik patojenler ve potansiyelprobiyotik lactıplantıbacıllus plantarum veweısella cıbarıa suşları üzerinde propolisinetkisinin belirlenmesi

Bu tez çalışmasında, Kafkas arısının izole bölgelerinden biri olan (Ardahan-Artvin) Ardahan ilinde bulunan yerel üreticiden Kafkas arısı propolisi ham olarak temin edilmiştir. %80 etanolde 1:3 ve 1:2 propolis-çözgen oranlarında ham propolis kullanılmış, farklısürelerde (30 dakika ve 60 dakika) ultra-sonikasyona tabi tutularak ekstraktlar (P10, P30 ve P60) elde edilmiştir. Elde edilen ekstraktların toplam fenolik içeriği ve yağ asiti metil esteri bileşimi belirlenmiştir. Ekstraktlardan etanol uzaklaştırıldıktan sonra elde edilen propolis özütleri %100 DMSO (dimetil sülfoksit), %50:50 etanol:su ve %20:80 etanol:su çözeltilerinde tekrar çözdürülerek probiyotik özellikler taşıdığı bilinen Lactiplantibacillus plantarum ve Weissella cibaria suşları ile gastrointestinal rahatsızlıklara neden olan patojen mikroorganizmalar Escherichia coli (ATCC 25922) ve Staphylococcus aureus (ATCC 259223) üzerindeki antibakteriyel özelliği disk difüzyon yöntemi ile canlılıklarına etkisi ise koloni sayımı yapılarak belirlenmiştir. Propolis çözeltilerinden 1:3 oranında ve 30 dakika ultra-sonikasyona tabi tutulan örneğin (P10) en yüksek toplam fenolik madde içeriğine (83.384 mgGAE/g) sahip olduğu tespit edilmiştir. En düşük sonuç ise 1:2 oranında ham propolis-çözgen içeriğine sahip ve 60 dakika ultrasonikasyona tabi tutulan P60 örneğinde (42.794 mgGAE/g) belirlenmiştir. Ekstrakların yağ asiti metil ester bileşimlerinde ise çeşitli yağ asiti esterlerince zengin olmalarının yanı sıra yüksek oranda bitkisel kaynaklarda doğal olarak bulunan ve antibakteriyel aktiviteye sahip olduğu belirtilen sinnamik asit (2-Propenoic acid, 3-phenyl-) esterlerinin varlığı dikkat çekmektedir. İnhibisyon etkiye bağlı olarak belirlenen zon oluşumu ise yaklaşık 106 ve 105 log kob/mL yoğunluktaki patojen bakterilerde gözlemlenmiştir. Patojen mikroorganizmaların ve laktik asit bakterilerinin canlılığına etkisi ise en yüksek fenolik madde içeriğinin yanı sıra en iyi inhibiyon etkisi gösteren P10 örneği kullanılarak belirlenmiş olup, örneğin %3 ve %5 oranında sıvı besi ortamına eklenmesiyle belirlenmiştir. Patojen mikroorganizmalardan Gram negatif E. coli, Gram pozitif bakteri olan S. aureus'a kıyasla daha uzun süre canlılığını korumuştur. E. coli %3 katkıda 24 vii saatin sonunda %54.94 canlılık gösterirken bu yüzde %5 katkıda 20.90 olarak belirlenmiştir. 24 saatin sonunda S. aureus için bu değerler sırasıyla %43.59 ve 20.90 olarak belirlenmiştir. 48 saatin sonunda ise S. aureus %5 propolis katkısında canlılığını tamamen yitirmiştir. Laktik asit bakterilerinde ise disk difüzyon yönteminde zon oluşumu gerçekleşmemesine rağmen Lpb. plantarum suşu %5 katkılı besin ortamında 48 saatin sonunda %43.59, W. cibaria ise%50.24 canlılık yüzdesi sergilemişlerdir. Çalışma sonunda propolis ekstraksiyonunda kullanılan çözücülerin ve propolis konsantrasyonunun etkili olduğu, antimikrobiyal etkinlik üzerinde ise yine propolis oranının ve uygulanan sürenin bu özellik üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.