Çevre ve iklim sorunları ile mücadelede sayıştay'ın çevre denetimlerinin rolünün incelenmesi

Küresel ölçekte çevre ve iklim sorunlarının derinleşmesiyle, kamu maliye politikaları ve araçları giderek daha fazla çevre odaklı bir şekilde kullanılmaya başlanmıştır. Bu doğrultuda, yüksek denetim kurumları tarafından gerçekleştirilen çevre denetimlerinin sayısında geçmiş dönemlere kıyasla belirgin bir artış gözlemlenmektedir. Araştırmada temel olarak, gezegenin yaşamını tehdit eden çevre ve iklim sorunlarıyla mücadelede yüksek denetim kurumlarının rolü ve Türkiye'de Sayıştay tarafından yürütülen çevre denetimlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, doküman taraması ve mülakat yöntemine dayanmaktadır. Son yıllarda ulusal ve uluslararası literatürde çevre denetimlerine yönelik farkındalık artmış olsa da bu çalışmaların hiçbirinde yüksek denetim kurumlarındaki denetçilerle çevre denetimleri ve sürdürülebilir kalkınma odaklı mülakatlar yürütülmemiştir. Bu boşluğu doldurmak için bu araştırma, denetçilerle yapılacak mülakatları içerecek şekilde tasarlanmış ve fenomenolojik bir desen benimsenmiştir. Böylece denetçilerin çevre denetimlerine ilişkin deneyimlerinin kapsamlı incelenmesi ve ilgili denetimlerin çevresel sürdürülebilir kalkınma amaçlarına yönelik etkinliği ve rolünün analiz edilmesi mümkün olmuştur. Araştırmada ulaşılan nitel veriler, MAXQDA programı kullanılarak analiz edilmiştir. Veriler öncelikle tümevarımsal analiz tekniğiyle kodlanmış, ardından ilişkili kategorilere ve temalara ayrılmıştır. Böylece bulguların derinlemesine incelenmesi ve katılımcıların görüşleri arasındaki önemli örüntülerin ortaya çıkarılması sağlanmıştır. Araştırmanın sonucuna göre, dünyada ve Türkiye'de kamusal çevre denetimlerinin önemi giderek artmakta, ancak geliştirilmesi gereken alanlar da bulunmaktadır. Ayrıca, denetimlerin kamu kurumlarında çevresel farkındalık oluşturarak sürdürülebilirlik kültürünü teşvik ettiği denetçilerce özellikle vurgulanmıştır.