Çevrenin kasten kirletilmesi suçu (TCK M.181)

Tez çalışmamın konusu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 181. maddesinde düzenlenen "Çevrenin Kasten Kirletilmesi" suçunun incelenmesidir. Çalışmada öncelikle son yüzyılda çevreye ilişkin endişelerin sonucu olarak ortaya çıkan çevre hukuku ve çevre ceza hukukunun gelişimine ilişkin açıklamalara yer verilmiştir. Sonrasında hukukumuzda çevre kirliliğinin önlenmesi ve kirlilik oluştuğunda sorumlular hakkında cezai yaptırıma başvurulabilmesi için düzenlenen "Çevrenin Kasten Kirletilmesi" suçu incelenmiştir. Sanayileşme faaliyetleri sonucunda çevre, önceki yüzyıllara kıyasen hızlı ve yaygın bir şekilde tahrip edilmeye başlanmıştır. Çevrenin unsurlarının kirlenmesi, kısıtlı olan kaynakların daha da azalmasına sebep olmuştur. Gelecekte yaşanabilecek çevre krizinin belirtilerinin ortaya çıkmaya başlamasıyla çevreyi etkileyen insan faaliyetlerini düzenleyen hukuk kurallarına ihtiyaç duyulmuştur. Özellikle 1970'li yıllardan sonra çevreye ilişkin uluslararası konferanslar düzenlenmiş, yerel mevzuatlarda belirli düzenlemelerin yapılması ve devletlerarası işbirliği hususunda önemli adımlar atılmıştır. Çevrenin kirletilmesinin önlenmesi için idare hukuku mekanizmaları zamanla yetersiz kalmış ve cezai yaptırımlara başvurma zorunluluğu doğmuştur. Endüstriyel faaliyetler sonucu oluşan çevre felaketlerinin önlenmesi ve hava, su ve topraktaki kirlilik sebebiyle insanların ve diğer canlıların sağlığının olumsuz etkilenmesinin engellenmesi için caydırıcı ve etkili ceza hukuku yaptırımlarının düzenlenmesi zorunludur. Bu doğrultuda 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda, kanunun amaçları arasında çevrenin korunması sayılmış ve ayrı bir başlık altında çevre suçları düzenlenmiştir. Günümüzde atık ve artıkların ciddi bir krize dönüşmesi ve doğal kaynakların yok edilmesi çevrenin kirletilmesinin ceza kanununda da yasaklanmasını gerektirmiştir. Bu kapsamda TCK'nın 181. maddesinde "Çevrenin Kasten Kirletilmesi" suçu düzenlenmiştir. Bu düzenleme ile ilk olarak atık ve artıkları çevrenin unsurları olan toprak, hava ve suya ilgili kanunlarla belirlenen teknik usullere aykırı olarak ve çevreye zarar verecek şekilde verilmesi cezalandırılmıştır. İkinci fıkrada ise atık veya artıkların ülkeler arasında taşınmasını engellemek amacıyla ve kaynakta önleme ilkesi çerçevesinde atık veya artıkların izinsiz olarak ülkeye sokmak suç olarak düzenlenmiştir. Bu çalışma 181. maddenin incelenmesi ile güncel çevre ceza hukuku tartışmalarını içeriğinde barındırmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde çevre hukukunun temelleri, tarihsel gelişimi, evrensel ilkeleri ve uluslararası hukuk kapsamında çevrenin korunması üzerine açıklamalarımız yer almaktadır. Bu kapsamda önemli uluslararası konferanslar ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin içtihadı üzerinde durulmuştur. Temel çevre hukuku düzenlemelerinin ardından çevre ceza hukukunun ortaya çıkışı incelenecektir. İlk bölümün son başlığı altında ise Türk hukukunda çevrenin korunması incelenecektir. Çalışmamızın ikinci bölümünde ise TCK'da düzenlenen çevrenin kasten kirletilmesi suçu unsurları ile incelenecektir. Bu bölümde incelemem hukuk doktrini ve Yargıtay kararları ışığında gerçekleştirilmiştir.