Çevrimiçi öğrenme hazırbulunuşluğunda ebeveyn desteğinin rolünün incelenmesi

Covid-19 pandemisi ile birlikte yüz yüze devam eden eğitim öğretimin yerini uzaktan öğretim almıştır. Uzaktan öğretimde eğitim gören öğrencilerin başarısını ve memnuniyetini etkileyen unsurlardan biri de çevrimiçi öğrenmeye yönelik hazırbulunuşluklarıdır. Çevrimiçi öğrenmeye yönelik hazırbulunuşluk uzaktan öğrenme sürecine etkin katılım ve bağlılık için gereken öz-yönelimli öğrenme, bilgisayar ve internet öz-yeterliği, iletişim öz-yeterliği ve motivasyon gibi öğrenci özelliklerinden oluşmaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, lise öğrencilerinin Covid-19 pandemisi döneminde çevrimiçi öğrenmeye yönelik hazırbulunuşluklarında ebeveyn desteğinin rolünü incelemektir. Daha özel olarak, demografik değişkenlerin yanı sıra, öğrenmeye yönelik anne ve baba desteğinin öğrencilerin çevrimiçi öğrenmeye yönelik hazırbulunuşluklarını yordama düzeyi belirlenmiştir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma Samsun ilinde 2020-2021 eğitim öğretim yılında eğitim gören 868 lise öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında veri toplama araçları olarak; öğrenmeye yönelik anne ve baba desteği ölçekleri ve çevrimiçi öğrenmeye yönelik hazırbulunuşluk ölçekleri kullanılmıştır. Araştırma sorularına yönelik olarak betimsel analizler, bağımsız gruplu t-testi, MANOVA, Pearson Korelasyonu ve çoklu doğrusal regresyon analizleri yapılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre lise öğrencilerinin çevrimiçi öğrenme hazırbulunuşluk düzeyleri ve öğrenmeye yönelik anne ve baba destek düzeyleri yüksektir. Çevrimiçi öğrenmeye yönelik hazırbulunuşluğu oluşturan faktörlerde (öz-yönelimli öğrenme, öğrenme için motivasyon, öğrenen kontrolü, bilgisayar ve internet öz-yeterliği ve çevrimiçi iletişim öz-yeterliği) cinsiyete göre farklılaşma görülmektedir. Buna göre; erkek öğrencilerin bilgisayar ve internet öz-yeterliği ve çevrimiçi iletişim öz-yeterliklerinin kız öğrencilerden daha yüksek düzeyde iken; öz-yönelimli öğrenme faktöründe kız öğrenciler erkek öğrencilerden daha yüksek düzeye sahiptirler. Çevrimiçi öğrenmeye yönelik hazırbulunuşluğu oluşturan faktörler yaş ve ebeveynlerin eğitim düzeylerine göre farklılaşma görülmektedir. Bu farklılaşma açısından, çevrimiçi iletişim öz-yeterliği için 14 yaşında olanlar 16 yaşındakilerden, 18 yaşında olanlar 16 yaşındakilerden daha yüksek öz-yeterliğe sahiptir. Ebeveyn eğitim düzeyine göre ise bilgisayar ve internet öz-yeterliği faktörü için; anneleri ve babaları yükseköğretim mezunu olan öğrenciler, ebeveynleri yükseköğretim mezunu olmayan öğrencilerden daha yüksek puana sahiptirler. Lise öğrencilerinin ebeveynleri tarafından sunulan öğrenmeye yönelik destek algılarında cinsiyete göre farklılaşma görülmemiştir. Katılımcıların ebeveynleri tarafından sunulan öğrenmeye yönelik destek algıları yaşa göre değişmemektedir. Katılımcı öğrencilerin ebeveynleri tarafından sunulan öğrenmeye yönelik destek algıları ebeveynlerin eğitim durumlarına göre değişmektedir. Ebeveynler tarafından sunulan destek algıları anne eğitim düzeyine göre değişmemektedir. Baba tarafından sunulan öğrenmeye yönelik destek açısından; yükseköğretim düzeyinde eğitim alan babaların çocukları, yükseköğretim düzeyinde eğitim almayanların çocuklarına göre daha yüksek destek algısına sahiptirler. Öğrenmeye yönelik ebeveyn desteği ile öğrencilerin çevrimiçi öğrenmeye yönelik hazırbulunuşluk algıları arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki vardır. Öğrenmeye yönelik baba desteği, öğrencilerin bilgisayar ve internet öz-yeterliklerini ve iletişim öz-yeterliklerini anlamlı şekilde yordarken; öğrenmeye yönelik anne desteği yordamamaktadır. Benzer şekilde, öğrenmeye yönelik anne desteği öz-yönelimli öğrenme faktörünü yordarken; öğrenmeye yönelik baba desteği yordamamaktadır. Son olarak, öğrenen kontrolü faktörü ve öğrenme için motivasyon faktörü öğrenmeye yönelik hem anne desteği hem de baba desteği tarafından yordanmaktadır. Analizlerle elde edilen bulgular ilgili alanyazın temel alınarak tartışılmış ve ileride yapılacak çalışmalar için öneriler sunulmuştur.