Ceza muhakemesinde uzlaştırma

Uzlaştırma, şüpheli veya sanığın fiili neticesinde bozulan toplumsal barışın ve taraflar arasındaki ilişkinin şüpheli veya sanığın sorumluluk üstlenmesi yoluyla onarılmasını hedefleyen, ceza adalet sistemine alternatif olarak öngörülen bir kurumdur. 20. yüzyılda onarıcı adalet anlayışının daha da yaygınlaşması ile mağdur hakları ceza adalet sisteminde kendisine daha geniş yer bulmuş ve bunun sonucu olarak şüpheli veya sanığın sorumluluk üstlenmesi sureti ile mağdurun zararının tazminini öngören uzlaştırma uygulamaları birçok ülke mevzuatında kendisine yer bulmuştur. Uzlaştırmayı ceza adalet sistemine dahil eden ülkelerden birisi de Türkiye'dir. Uzlaştırma kurumuna mevzuatımızda ilk defa 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ile yer verilmiştir. Bunu izleyen kanun değişiklikleri ile uzlaştırmanın kapsamı genişletilmiş olup kurumsallaşması sağlanarak uzlaştırma bugünkü görünümüne kavuşmuştur. Uzlaştırma uygulamalarının tarihi çok eskiye dayanmadığından kurumun eksiklikleri, diğer kurumlar ile karşılaştırılması, farklı uygulama modelleri gibi hususlar hakkında çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışma ile uzlaştırmanın ortaya çıkışı, farklı ülke uygulamaları gibi konulara değinilmekle birlikte uzlaştırmanın ülkemizdeki uygulaması üzerinde detaylı bir şekilde durulmuştur. Uzlaştırma kurumunun karakteristik özelliklerinin ortaya çıkarılması amacı ile uzlaştırma kurumu ile benzer kurumların karşılaştırılması yapılmıştır. Uzlaştırma, henüz yeni bir kavram olduğundan bahsi geçen konular incelenirken mevzuat düzenlemelerinin yanı sıra yargı mercilerinin uygulamalarına ve doktrin görüşlerine de yer verilmiştir.