Cilt kanseri bilgi düzeyi ve güneşten korunma davranışının değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışma ile Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı polikliniklerine başvuran, çalışmaya katılmayı kabul eden ve onam veren 18 yaş üzeri hastaların, sosyo-demografik özellikleri, cilt özellikleri, göz rengi ve saç rengi durumları, cilt yanığı ve cilt kanseri ile ilgili ifadeleri incelenerek cilt kanseri bilgi düzeyi ve güneşten korunma davranışlarını belirlemek amaçlanmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel olarak tasarlanan araştırmamız, yüz yüze anket ve online anket görüşmeleriyle hazırlanmıştır. Çalışmada "Deri Kanseri ve Güneş Bilgi Ölçeği" ve "Güneşten Korunma Davranış Ölçeği" olmak üzere 2 ölçek kullanılmıştır. Güneşten korunma tutumu ve cilt kanseri ve güneş bilgi ölçeğinin puanlarına göre ikili evre gruplar için bağımsız t testi analizi ve üç evre grubun karşılaştırılmasında, varyans analizi (ANOVA) testi kullanılmıştır. Farklı olan grupların tespiti için Sidak ikili karşılaştırma testi uygulanmıştır. Çalışmada katılımcıların güneşten korunma tutumu ve cilt kanseri ve güneş bilgi ölçeği puanları arasında ilişki varlığının tespit edilmesi amacı ile korelasyon analizi yapılmıştır. Çalışmada 0,05'ten küçük p değerleri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Analizler SPSS 22.0 paket programı ile yapılmıştır. Bulgular: Çalışmaya 18 yaş ve üzeri 400 kişi dahil edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 37,34±15,38, %73,5'i kadın, %60,8'i evli, %85,8'i üniversite mezunu, %81'i gelir getirici bir işte aktif, %85,8'i üniversite mezunu, %31,2'sinin kronik hastalıkları vardır. Katılımcıların %5,5'i çok açık tenli, %30'u açık renk gözlü olup; %24'ü çillere, %79'u benlere, %53,3'nün en az bir kez cilt yanığı öyküsüne, %2,8'i cilt kanseri aile öyküsüne sahiptir. Katılımcıların %17'si günlük 2 saat üzeri güneşe maruz kaldığını, %90,3'ü güneşin cilt kanserine yol açtığını ifade etmiştir. Sonuç: Çalışmamızda katılımcılar arasında cilt kanseri bilgi düzeyi ve güneşten korunma davranışı üzerine cilt kanseri risk faktörleri ve sosyo-demografik özellikler göz önünde bulundurulduğunda yeterli farkındalık olmadığı gözlenmiştir. Literatürde cilt kanseri bilgi düzeyi ve/veya güneşten korunma davranışı üzerine güvenilirliği doğrulanmış ölçeklerle yapılan araştırmalar az sayıdadır. Ülkemizde birinci basamakta bu şekilde yapılan araştırmalar sınırlı sayıdadır. Birinci basamak hekimlerinin ve/veya hastalarının bilgi düzeyini ve farkındalığını artırmak için çalışmalar artırılabilir ve geliştirilebilir. Anahtar Kelimeler: Cilt, Cilt kanseri, Güneş, Güneşten korunma