Cimento süspansiyonlarında cr+ bileşiklerinin zeolitle adsorbsiyonunun araştırılması

Bu çalışmada, Manisa-Gördes bölgesine ait klinoptilolit tipi zeolitlerin doğal halde veaktive edilerek, çimento süspansiyonlarında bulunan Cr +6 ve Cr +3 bileşiklerini adsorblamakapasitesi araştırılmıştır. Adsorbsiyon kapasitesini artırmak amacı ile klinoptilolitlere ısıl, asitve baz aktivasyonu uygulanmıştır. Isıl aktivasyonda kalsinasyon sıcaklıkları 400˚C, 500˚C ve600˚C olarak seçilmiş ve kalsinasyon sıcaklığının etkisi araştırılmıştır. Asit aktivasyonundaHNO3 ve H2SO4, baz aktivasyonunda KOH ve NaOH kullanılmıştır.Çalışmanın iki amacından biri, demir sülfatla kromu +6'dan +3'e indirgenen çimentoyazeolit ilavesiyle kromun +3 formunda adsorblanarak yeniden oksidasyonunun önlenmesi, diğeriise +6 formundaki kromun adsorblanmasının araştırılmasıdır. Bu amaçlarla klinoptilolitler,Cr+6 değeri 2 ppm ve 14 ppm olan CEM I tipi katkısız çimentolara % 5, % 10, % 20 ve % 40oranlarında eklenerek 6 ay süresince krom analizleri yapılmıştır. Zamanla demir sülfatlıçimentodaki krom +3 yükseltgenirken, klinoptilolit eklenen çimentolarda bu artışgörülmemektedir. 6 ay sonucunda portland çimentosundaki Cr +6 miktarı 9 ppm'e yükselirken,klinoptilolitli çimentolarda 0-1 ppm olarak kalmaktadır. 14 ppm Cr+6 içeren demir sülfatsızçimentoya klinoptilolit ilavesiyle, değerin 4 ppm'lere kadar düşürüldüğü görülmüşür.Adsorblama kapasiteleri bakımından en iyi sonuç asitlerle (HNO3 > H2SO4) elde edilmiştir. Bazaktivasyonunun sonuçları doğal ve ısıl aktivasyonunki kadar etkili olmamakla birlikte kendiiçinde KOH > NaOH olarak sıralanabilir. Isıl aktivasyonda kalsinasyon sıcaklığının değişimininadsorblama kapasitesine etkisinin olmadığı gözlenmiştir.Anahtar Kelimeler : Adsorbsiyon, Aktivasyon, Çimento, Klinoptilolit, Krom, Zeolit