Çimento üretim sektöründe toz seviyelerinin belirlenmesi ve çalışanlar üzerindeki etkilerinin incelenmesi

Bu tez çalışmasında çimento üretim sektöründe çeşitli ünite ve proseslerde çalışan personelin İSG kapsamında maruz kaldığı toz düzeyleri, maruz kalınan tozun çalışan sağlığı üzerindeki etkileri ve maruziyetlerin yasal limitlerle karşılaştırılarak değerlendirmesinin yapılması konusunda çalışılmıştır. Bu kapsamda Mersin İlinde faaliyet gösteren bir çimento fabrikasında kişisel solunabilir toz konsantrasyonu ve ortamda toplam toz konsantrasyonu ölçümleri yapılmıştır. Ortam/kişisel toplam toz konsantrasyonu ölçümleri MDHS 14/3 (Solunabilir/Toplam Toz Ölçümü Metodu) standardına uygun olarak yapılmıştır. İşletmede, çeşitli ünitelerde çalışan 15 farklı kişide kişisel solunabilir toz konsantrasyonu, fabrika sahasında 31 farklı ortamda da solunabilir toz konsantrasyonu ölçülmüştür. Kişisel solunabilir toz konsantrasyonu ölçümü yapılan 15 çalışandan 2 tanesinde yasal mevzuat sınır değeri olan 5 mg/m3 değerinin, bir diğer 3 tanesinde İngiltere İş Sağlığı ve Güvenliği Kuruluşu (HSE) sınır değeri olan 4 mg/m3 değerinin, bir diğer 4 tanesinde ise Amerikan Ulusal İş Hijyenistleri Konferansı (ACGIH) sınır değeri olan 3 mg/m3 değerinin aşıldığı tespit edilmiştir. Kişisel solunabilir toz konsantrasyonları incelendiğinde en yüksek değerlerin kırıcı ünitesinde çalışan personellerde saptandığı, bu değerlerin yasal mevzuatın da üzerinde olduğu, ortamda toplam toz konsantrasyonu ölçüm sonuçları incelendiğinde genel olarak en yüksek değerlerin değirmen ünitelerinde saptandığı görülmekte olup, farin değirmeni ve çimento değirmeni gibi ünitelerde biriken tozların ortamdan uzaklaştırılmaması sebebiyle maruziyetin arttığı gözlemlenmiştir. Malzeme ocaklarından tüvenan olarak gelen malzemenin kırılarak daha küçük ebatlara indirgendiği kırıcı ünitelerinde pulverizasyon (su püskürtme) sistemleri kurularak, malzemenin daha nemli hale getirilmesi, bu yöntemle tozumanın azaltılması, ayrıca değirmen ünitelerinde düzenli olarak ortam temizliği yapılarak toz maruziyetinin minimize edilmesi önerilmiştir.