Çin'in yumuşak güç stratejisi çerçevesinde Bir Kuşak Bir Yol Projesi: Afrika örneği

Çin'in son yıllarda ortaya koyduğu en kapsamlı ve tartışmalı proje olarak nitelendirilen Bir Kuşak Bir Yol Projesi (BKBY), 2013 yılında ilk kez Çin Devlet başkanı Xi Jinping tarafından duyurulmuştur. Çin'in kuruluşunun 100. yıl dönümü olan 2049'da tamamlanması hedeflenen bu proje, Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarını kara ve deniz yolları ile birbirine bağlamayı amaçlamaktadır. Başlangıçta ''kazan-kazan'' projesi olarak tanıtılan bu girişim, zamanla eleştirilere maruz kalmış ve Çin'in Afrika ülkelerindeki siyasi ve kültürel nüfus alanını güçlendirmeye çalıştığı ileri sürülmüştür. Bu bağlamda, çalışmada Çin'in Afrika ülkelerine yönelik politikalarını güç stratejileri çerçevesinde değerlendirmek amaçlamıştır. Afrika ülkelerinin, Birleşmiş Milletler (BM) gibi uluslararası kuruluşlardaki sayısal üstünlüğü, Çin'e önemli bir stratejik avantaj sağlamaktadır. Uygur meselesi, Tiananmen meydanı olayları, Hong Kong protestoları ve Tayvan meselesi gibi konular, Çin'in eleştirilmesine yol açsa da Afrika ülkeleri ile Çin arasında büyük bir sorun oluşturmadığı için ilişkilerde önemli bir engel teşkil etmemiştir. Çin'in Afrika kıtasıyla olan ilişkileri, 1955 yılında düzenlenen Bandung Konferansı'na kadar uzanmakta olup bu dönemden sonra Afrika kıtasındaki ülkeler ile iyi ilişkiler geliştirme çabası içine girmiştir. Özellikle Kenya, Cibuti, Etiyopya, Mısır gibi ülkelerde BKBY Projesi kapsamında önemli yatırımlar yapılmış ve yapılmaya devam edilmektedir. Bu yatırımlar aracılığıyla Çin'in Afrika'daki stratejik varlığı güçlenmiştir. Altyapı projeleri ve ekonomik yatırımlar sayesinde yerel halkla iş birliği ve diyalog ortamı geliştirilmiş, büyük ölçüde yumuşak güç stratejileri kullanılmıştır. Konfüçyüs Enstitüleri, ortak tatbikatlar, eğitim programları gibi unsurlar, Çin'in Afrika'daki yumuşak güç etkisini artırmaya yönelik kullandığı önemli araçlar olarak ön plana çıkmaktadır. Ancak proje ilerledikçe şeffaflık eksiklikleri ve borç tuzağı diplomasisi gibi eleştiriler de gündeme gelmiş, bu da Çin stratejilerinin sadece yumuşak güç değil, keskin güç unsurlarını da kapsadığı algısını ortaya çıkarmıştır. Bu bağlamda, Çin'in yumuşak güç ve keskin güç stratejilerini birlikte kullanarak Afrika'daki etkisini artırdığına dair analizler de yapılmaktadır.