Cinsel suçlarda medya ve adil yargılanma: İfade özgürlüğü ile masumiyet karinesinin çatışması

İnsanlığın varlığını kabul ettiği ilk günden itibaren insan hakları kavramının kapsamı genişlemektedir. Uygarlaşma ile birlikte hukuk düzenince koruma altına alınan çok sayıda yeni hak ortaya çıkmıştır. İnsan haklarındaki çeşitlilik zamanla artsa da bazı hakların diğerlerinden daha üstün bir öneme sahip olma hâlinde herhangi bir değişiklik olmamaktadır. Masumiyet karinesi kişinin devlet ve toplum gözünde suçlu muamelesine tabi tutulmaksızın adil şekilde yargılanmasını temin ederken ifade özgürlüğü demokratik toplum düzeninin temel taşlarından biri olarak bireyin ve toplumun varlık göstermesini, gelişmesini, dayanışmasını sağlamaktadır. Her biri hakkında öğretide oldukça uzun değerlendirmelerde bulunulan bu haklar günümüzde yaygın bir insan hakları çatışmasının merkezinde yer almaktadır. İnternet ve sosyal medya sayesinde kullanım alanı devamlı genişleyen ifade özgürlüğü, özellikle cinsel suçlarla suçlanan kişiler yönünden masumiyet karinesinin ihlal edilmesinde araç olarak kullanılmaktadır. Cinsel suçlara toplumsal yaklaşım, sosyal medyanın asılsız içerikler oluşturmaya ve toplumsal tepkileri tahrik etmeye teşne yapısı, masumiyet karinesinin cinsel suç failleri yönünden korunmasının zorlukları gibi nedenlerle çatışma hali masumiyet karinesinin ortadan kalkması düzeyinde ağır sonuçlar doğurmaya başlamış; suçlanan kişilerin kitlesel linçlere maruz kalmasına ve yargılamaların adil olmadığı algısının toplumda yayılmasına yol açmıştır. Bu çalışmanın amacı, masumiyet karinesi ve ifade özgürlüğü çatışmasının ciddi bir soruna dönüştüğü, sosyal medyanın çatışma doğuran yapısında düzenlemeye gidilmesi gerektiği, çatışmanın dengeye kavuşturulması için hangi yolların izlenebileceği konularının ortaya konulması yoluyla bu çatışmaya akademik yönden dikkat cezbetmektir. İnsan haklarına müdahale etmeme ve başkalarının ihlallerini engelleme yükümlülüğü bulunan devlet, güncel ve yaygın bir mağduriyete dönüşmüş olan bu çatışmayı çözmesi gereken yegâne yetkilidir. Yasama, yargı ve yürütme erklerinin her birinin bu konuda atacak adımları olduğu savıyla bu çalışmada masumiyet karinesi ve ifade özgürlüğünün çatışması güncel şartlar ele alınarak incelenmekte, sosyal medyanın çatışmayı tetikleyici rolüne dikkat çekilerek bu konuya müdahale etmenin acil bir ihtiyaç haline geldiği vurgulanmaktadır. Çalışma boyunca sebeplerine ve somut örneklerine yer verilen haklar çatışmasının dengeye kavuşturulması için kanuni düzenleme, içtihat geliştirme, medya ve kurumların ilişkisini düzenleme ve eğitim sisteminde ileriye dönük iyileştirmeler yapma önerilerinde bulunularak çalışma neticelendirilmektedir.