Cinuçen Tanrıkorur'un klasik formlarda bestelediği eserlerin güfte, form ve usûl-vezin yönünden incelenmesi

Bu çalışmada Cinuçen Tanrıkorur'un klasik formlarda bestelediği eserler güfte, form ve usûl-vezin yönünden incelenmiştir. Klasik Türk Müziği'nin sözlü mûsıkî alanında yapılmış çalışmalara bakıldığı zaman form kavramı hakkında çeşitli tariflere yer verildiği ancak bu tariflerin birbirini tekrarlar nitelikte olduğu dikkat çekmiştir. Bu sebeple ortaya çıkan form analiz yöntemlerinin de birbirine benzer nitelikler taşıdığını söyleyebiliriz. Dolayısıyla geçmiş yıllarda yapılan çalışmaların ve ortaya konulan analiz yöntemlerinin birbirini tekrarlar nitelikte olmasının temel sebebinin, eserlerdeki ezgi unsurunun ön planda tutulmasından kaynaklandığı görülmektedir. Çalışmada form analizi yapılan eserlerde ezgi unsurunun ön planda tutulmasından ziyâde güfte unsurunun esas alındığı, Prof. Dr. Serda TÜRKEL OTER tarafından geliştirilen form analiz yöntemi kullanılmıştır. İncelemeler neticesinde Cinuçen Tanrıkorur'un klasik formlarda bestelediği eserlerde güftenin ezgiyle olan ilişkisi ve analizi yapılan eserlerin formları dikkate alınarak simetrik olan ve simetrik işleyişten farklı olan yapılar formülize edilerek gösterilmiştir. Kâr, Kârçe, Beste, Ağır Semâî ve Yürük Semâî formunda bestelenen eserlerde genel itibariyle simetrik bir düzenin var olduğu; simetrik yapının farklı işleyişle ele alındığı eserlerde ise çoğunlukla terennüm ve güftelerdeki mısraların ezgilerle eksik kullanıldığı tespit edilmiştir. Klasik Türk Müziği'nin sözlü mûsıkî alanında ortaya konulan eserlerinde güftelerin çoğunlukla Divan edebiyatının şiirlerinden seçilmiş olması, vezin unsurunun önemini vurgular niteliktedir. Bu sebeple usûl ve vezin arasındaki münâsebet gözetilerek usûl-vezin açısından yapılan incelemede eserlerde kullanılan usûllerin, usûl çizgisi üzerinde gösterildiği; usûlün darplarına denk gelen güftelerin ve vezin kalıplarının ise alt alta sıralanarak gösterildiği bir analiz yöntemi tercih edilmiştir. Analizler neticesinde çalışmanın örneklemini kapsayan Cinuçen Tanrıkorur'un klasik formlarda bestelediği Kâr, Kârçe, Beste, Ağır Semâî ve Yürük Semâî formundaki eserlerin söz-usûl-vezin dağılımlarında ortaya çıkan simetrik işleyişin, çoğunlukla eserin form yapısında var olan işleyişle bağlantılı olduğu görülmüştür. Bu bağlamda çeşitli yönlerden analizi yapılan eserler 20. yüzyıl bestekârlarından Cinuçen Tanrıkorur'un bestekârlığını ve klasik formlardaki eserleri geçmiş yüzyıllardaki mûsıkî anlayışına nazaran işleyiş biçimini ortaya koymayı amaçlamış olup; bunun yanı sıra 20. yüzyıldaki klasik formlara bakış da tespit edilmiştir. Elde edilen veriler sonuç ve öneriler kısmında detaylı olarak açıklanmıştır.