Çizgi filmlerdeki sosyalleşmenin değer aktarımına etkisinin analizi: Z Takımı, Erdem, Teen Titans Go ve Adventure Time örneklemi

Bireylerin toplumsal değer, norm, statü ve rolleri öğrenme ve benimseme süreçlerine sosyalleşme denir. Yaşam boyu devam eden sosyalleşmenin pek çok türü bildirilmiştir. Çocukluk dönemine denk gelen asli sosyalleşme döneminin etkileri yaşamın geri kalanında da devam etmektedir. Yerli ve yabancı pek çok şirket tarafından üretilen çizgi filmler çocukluk döneminde yoğun bir şekilde izlenilen içeriklerdir ve çocukların sosyalleşme süreçleri üzerindeki etkileri büyüktür. Bu çalışmanın amacı çizgi film içerikleri hazırlanırken temel alınan senaryo yapısı bağlamında sosyalleşme türlerinin değer aktarımına etkisinin araştırılmasıdır. Çalışmamızda Türkiye'de yayın yapan ve belirli ilkeler doğrultusunda yerli içerikler üreten TRT Çocuk kanalında yayınlanan "Z Takımı" ve "Erdem" çizgi filmleri ile yine Türkiye'de yayın yapan ve kendine özgü farklı ilkeler doğrultusunda yayın yapan Cartoon Network kanalında yayınlanan "Teen Titans Go" ve "Adventure Time" çizgi filmleri karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Senaryonun temel unsurları olan olay örgüsünün kendine özel parametreleri ve karakter tasarımının kuralları sınıflandırılmış, bu sınıflandırma bağlamında her bir çizgi filmin taşıdığı özellikler nicel verilere dönüştürülerek tablolar halinde sunulmuştur. Tüm veriler incelenerek karşılaştırılmış ve yorumlanmıştır. TV kanallarının belirledikleri değerler doğrultusunda hazırladığı içeriklerin bu değerleri izleyici kitle olan çocuklara aktarmadaki etkinlikleri sosyalleşmeye etkileri üzerinden değerlendirilmiştir. Böylelikle senaryo unsurlarının hangi sosyalleşme türleri yoluyla izleyici ile etkileştiği ve bunun görsel içeriğin taşıdığı mesajların temel alındığı değerlerin aktarımına etkisi ele alınmıştır. Çalışma bulguları farklı ilkelerle hazırlanan yerli ve yabancı çizgi filmlerin senaryo yapılarının birbirinden farklı olduğunu göstermiştir. Değer aktarımı hedeflenen yapımların senaryonun temel unsurları konusunda eksiklikler içerdiği gözlenmiştir. Böylelikle seyirci üzerinde etkisi azalan çizgi filmlerin çocukların sosyalleşme süreçleri üzerinde daha az etkiye sahip olacağı sonucuna varılmıştır. Özellikle dini içeriklerde temel hedefin değer aktarımı olması nedeniyle bu kaygı ile senaryonun temel ilkelerinden vazgeçilmesinin içeriğin dini sosyalleşme süreçleri üzerindeki etkisini azaltacağı çıkarımı yapılmıştır.