Cizre- Silopi karayolunun esnek üstyapı bozulmalarında yüksek sıcaklık etkisinin araştırılması ve beton yol alternatifi

Tasarlanan bir karayolunun öngörülen servis ömrü boyunca kaliteli bir hizmet sağlayabilmesi, bozulmalara karşı göstereceği dirençle doğrudan ilişkilidir. Karayolunun bozulmalara karşı gösterdiği direnç ise büyük ölçüde mekanik performansa bağlıdır. İklim ve sıcaklık, esnek üstyapılarda mekanik performansı etkileyen en önemli çevresel faktördür. Bu sebeple herhangi bir yol kesiminde üstyapı tasarımı yapılırken bölgenin sıcaklık değerleri göz önüne alınmalıdır. Silopi-Cizre karayolu, Habur Sınır Kapısı aracılığıyla gerçekleştirilen sınır ticaretinin yoğun bir şekilde gerçekleştiği önemli bir ulaşım hattıdır. Ulaşımın ağır araçlarla sağlandığı bu yol, geniş trafik hacmiyle beraber kayda değer dingil yükleri ve gerilmelere maruz kalmaktadır. Bununla birlikte yörenin, Türkiye'de en yüksek sıcaklıkların görüldüğü bölge olması faktörü de üstyapıdaki bozulma ve deformasyonları kaçınılmaz hale getirmiştir. Bu çalışmada bahsi edilen sebeplerden ötürü birçok kesimde bozulmaya uğramış Silopi-Cizre yolu özelinde sıcak bölgelerde uygulanabilir üstyapı tiplerinin sıcaklıkla mekanik davranış ilişkisi araştırılmıştır. Bu amaçla belirli sıcaklıklarda (20°, 30°, 40° ve 50°) mevcut asfalt kaplamalı karayoluna ait karot örnekler bir dizi Marshall stabilite testine, laboratuvarda üretilen C25 beton ve silindirle sıkıştırılmış beton (SSB) numuneler ise bir dizi standart basınç testine tabi tutularak mekanik performansları karşılaştırılmıştır. Testler sonucunda mevcut asfalt kaplamanın basınç dayanımında 50°'den 20°'ye oranla %52'ye varan bir azalma gerçekleştiği, bu oranın C25 beton için stabil kalmakta iken, SSB numuneler için % 23'lük dayanım artışı görülmektedir. Sonuç olarak asfalt kaplamaların yüksek sıcaklıkta mekanik performansını önemli ölçüde yitirdiği anlaşılmış olup sıcak bölgelerde asfalt kaplama yerine beton yol veya SSB yolların tercih edilebileceği önerilmiştir.