Co-60 ile ışınlanmış Cu-bazlı şekil hatırlamalı alaşımların fiziksel parametrelerinin incelenmesi

Akıllı malzemeler olarak da bilinen şekil hatırlamalı alaşımlar, uygun mekanik ve/veya ısıl işleme maruz kaldığında, orijinal boyut ve şekline geri dönebilme yeteneğine sahip metalik malzemelerdir. Şekil hatırlamalı alaşımların temel karakteristik özellikleri, alaşıma giren elementlerin oranlarına bağlı olarak değişen kritik bir dönüşüm sıcaklığı üzerindeki ve altındaki iki farklı kristal yapıya ve şekle sahip olabilmeleridir. Araştırmaların çoğu şekil hatırlamalı alaşımlar pazarının büyük bir kısmını kapsayan NiTi (nitional) ve Cu- bazlı şekil hatırlamalı alaşımlarla ilgilidir. Şekil hatırlamalı alaşımlar, uygun termal veya mekanik işlemle önceden tanımlanmış şekli tekrar kazanma konusunda kendine has bir özelliği olan eşsiz akıllı metalik malzeme sınıfıdır. Şekil hatırlamalı alaşımlara uygulanan farklı ısıl işlemler, gerilmeler bu alaşımlarda kısmen düzenlenmiş yapılara neden olurlar. Bu çalışmada (% ağırlıkça) yüzdeleri farklı CuAlBe ve CuAlNi şekil hatırlamalı alaşımları kullanıldı. Alaşım numunelerine 40 kGy ve 50 kGy gama radyasyon dozu uygulandı. Radyasyon dozunun CuAlNi ve CuAlBe şekil hatırlamalı alaşım numuneleri üzerindeki etkileri incelendi. Termodinamik parametreler üzerindeki etkileri diferansiyel tarama kalorimetresi (DSC) ile belirlendi. Mikroyapı incelemeleri X-ışını difraksiyonu (XRD) ve optik mikroskop gözlemleri ile yapıldı. Işınlanmamış ve 40 kGy ve 50 kGy gama radyasyon dozu ile ışınlanmış alaşım numunelerinin mikrosertlik ölçümleri karşılaştırıldı. Gama radyasyonunun CuAlBe ve CuAlNi şekil hatırlamalı alaşım numunelerinin dönüşüm sıcaklıkları ve diğer termodinamik parametrelerinin yanı sıra mikrosertlik, tane boyutu, kristal boyutu gibi yapısal parametrelerinin üzerinde de etkili olduğu gözlemlendi.