Çocuk acil servis yoğunluğunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi

Amaç: Acil servislere (AS) başvuru oranları her geçen gün artmakta ve AS yoğunluğu dünya çapında bir sorun olmakla birlikte, birçok ülkede ulusal sağlık hizmeti krizlerinden biri olarak tanımlanmaktadır. AS başvurularının artması, özellikle kentlerde birçok hastanenin kapasitesinin üzerinde hastaya hizmet vermesini gerektirmektedir. Acil olmayan başvurular, birinci basamak sağlık hizmetlerinin etkin kullanılamayışı, AS'te yatış bekleyen hastalar nedeniyle oluşan blokaj bu krizin nedenlerinden sadece bir kaçıdır. Bu tez çalışmasında çocuk acil servis (ÇAS) yoğunluğunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlandı. Gereç ve yöntem: Çalışmamız prospektif, kesitsel tanımlayıcı klinik çalışmadır. Çalışmaya ÇAS'e üç ay süreyle başvuran 2049 hasta dâhil edildi. ÇAS yoğunluğunun nedenlerini ve başvuru saati ile ilişkisini belirleyebilmek için hasta ve hasta yakınlarına anket uygulandı. Hastalar başvuru saatine göre (Grup 1; 08.00-16.00, Grup 2; 16.00-24.00 ve Grup 3; 00.00-08.00) üç gruba ayrıldı. Ankette hastaların ve ebeveynlerin demografik özellikleri, ÇAS'e başvuru şekli, hastanın şikâyetleri ve tanısı, şikâyetlerinin başlama zamanı, hastadan istenen tetkikler, hastaya reçete yazılıp yazılmaması, hastanın yataklı servislere yatışının yapılıp yapılmadığı, ÇAS'e başvuru saati ve nedeni sorgulandı. Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için SPSS for Windows 24,0 programı kullanıldı. Çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metotlar (Yüzde, Ortalama, Standart sapma); Pearson Ki-Kare testi ve Tek yönlü (One way) Anova testi kullanıldı. Bulgular: Grup 1'de 641, Grup 2'de 717 ve Grup 3'te 691 olgu çalışmaya dahil edildi. Olguların yaş ortalaması 61,9 ± 53,2 ay olup % 48,2'si kız, % 51,8'i erkek idi. Gruplar arasında hastaların adres bilgileri, anne ve baba mesleği, anne çalışma saati, çocuk acil servise başvuru şekli, aynı şikayet ile son bir hafta içinde hangi hekime başvurulduğu, ürogenital sistem tanıları, tam idrar tahlili (TİT) ve ultrason (USG) istemleri ile başvuru saati arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0,05). Sonuç: Verilerimizde olguların % 84,1'i ilk başvuru yeri olarak hastanemizin ÇAS'ini tercih etmiştir. Hastaların büyük çoğunluğunun doğrudan 3.Basamak ÇAS'e başvurması aşırı hasta yoğunluğuna neden olmaktadır. Birinci basamak sağlık hizmetlerinin kullanımının daha etkin hale getirilmesi ile uygunsuz AS başvurularının azaltılabileceğini ve böylece ÇAS yoğunluğunun da azaltılabileceğini değerlendirmekteyiz. Anahtar sözcükler: Çocuk acil servis, yoğunluk, demografik, şikâyet, tanı